295آرى نماز در مقام ابراهيم، عملى نمادين به منظور توجه كردن به خُلق و خوى ابراهيمى و تلاش در ابراهيمى شدن است. از ما خواسته شد كه اين نماز را حتماً در مقام ابراهيم به جاى آوريم تا به حكمت اين «دستور الزامى» پى برده، در نتيجۀ آن، در سيره حضرت ابراهيم تأمل كرده، در سر، سوداى همانندى با ابراهيم خليل بپروريم؛ يعنى آنكه از اين پس به جاى «ابراهيم ستايى»، يك چند ابراهيم شويم.

اگر حاتم سخى بوده، چه سودت دارد اى خواجه

تو حاتم گرد يك چندى مكن حاتم ستايى را ¹محيى‌الدين عربى دراين‌باره سخنانى شنيدنى دارد: «بدان! كه خداوند توفيقت دهد! در آن دم كه مطلب درباره مقام ابراهيم مى‌نگاشتم. و مقام او همان است كه خداوند فرموده: ( وَ إِبْرٰاهِيمَ الَّذِي وَفّٰى )؛ «و ابراهيم همان كسى كه وظيفۀ خود را به‌طور كامل ادا كرد». (نجم: 37)

يعنى ابراهيم(ع) به عهد خويش با خدا وفا كرده، هرگز اهل پيمان‌شكنى نبوده است.

و از مقام ابراهيم اين است: إِنَّ إِبْرٰاهِيمَ لَأَوّٰاهٌ حَلِيمٌ ؛ «به يقين ابراهيم، دلسوزى بردبار بود» (توبه: 114) و ما آن‌گاه به مقام ابراهيم مى‌رسيم كه دلسوز و بردبار باشيم و از مقامات ابراهيم اينكه: إِنَّ إِبْرٰاهِيمَ كٰانَ أُمَّةً قٰانِتاً لِلّٰهِ حَنِيفاً وَ لَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ * شٰاكِراً لِأَنْعُمِهِ اجْتَبٰاهُ وَ هَدٰاهُ إِلىٰ صِرٰاطٍ مُسْتَقِيمٍ ؛ «به‌راستى ابراهيم، پيشوايى مطيع خدا [و] حق‌گراى بود و از مشركان نبود، [و] نعمت‌هاى او را شكر گزار بود. [خدا] او را برگزيد و به راهى راست هدايتش كرد». (نحل: 120 و 121) و آن كه نماز در مقام ابراهيم مى‌گزارد يعنى در خود زمينه بروز اين صفات را فراهم مى‌آورد و از مقام‌هاى ابراهيم اينكه او معتدل بود، و در همه احوالش به خدا، از روى مشاهده و عيان تمايل داشت، و از نفْسش و هر آنچه كه بايد به فرمان خدا از آن دورى مى‌كرد، روى گردان بود و از مقام