145 به هديه فرستاد سوى حرم

پرستارگان حرم را درم... ¹

5. كعبه، توحيد مجسّم

دل مؤمن، چو كعبه دان به درست

زمزم و ركن او مبارك و چست
ليك حرص و غرور و شهوت و كين
حسد و بغض و آنچه هست و چنين
پر يكى آفت از درون نهاد
هست يك بت به صورت و بنياد
اى شهنشاه و عادل غازى ²
تيغ در نه، چو احمد تازى
كعبه را از بتان مطهر كن
شمع توحيد را منوّر كن ³
«بنيان‌گذارى و تعيين ابعاد و شكل كعبه، به هدايت خداوند بود. قرآن در اين‌باره مى‌فرمايد: (وَ إِذْ بَوَّأْنا لِإِبْراهِيمَ مَكانَ الْبَيْتِ أَنْ لا تُشْ‍-رِكْ بِي شَيْئاً وَ طَهِّرْ بَيْتِيَ لِلطَّائِفِينَ وَ الْقائِمِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ) (حج: 26)

و [به خاطر بياور] زمانى را كه محلّ خانه [كعبه] را براى ابراهيم آماده ساختيم [تا آن را بنا كند و به او گفتيم:] چيزى را همتاى من قرار مده! و خانه‌ام را براى طواف‌كنندگان و قيام‌كنندگان و ركوع‌كنندگان و سجودكنندگان [از آلودگى بت‌ها و از هرگونه آلودگى] پاك ساز.

اين آيه، بدين معناست كه جايگاه كعبه و تعيين مكان و هندسه آن، بر مبناى توحيدِ صرف است كه هيچ شركى، اعم از شرك جلى، مانند وثنيت و بت‌پرستى و شرك خفى، مانند ريا، آن را آلوده نمى‌سازد. اين توحيد محض كه كعبه برآن پايه گذارده شده، جز درباره شمار اندكى از مؤمنان تحقق نمى‌يابد. ازاين‌رو، بسيارى از آنان از لوث