128
10. تفاوت درجات تلبيه و لبيكگويان
همانگونه كه مؤمنان بر پايه تفاوت مراتب ايمان، درجاتى دارند، درجات لبيكگويان نيز براساس مراتب تلبيهشان متفاوت است؛ زيرا عدهاى اعلان انبيا(عليهم السلام) را لبيك مىگويند، و گروهى دعوت خداى سبحان را. بعضى مىگويند: اى كسى كه ما را به الله دعوت كردهاى، ما اجابت كرديم و آمديم: «لبيك داعى الله، لبيك داعى الله». اين گروه، متوسطان زائران خانه خدا هستند كه دعوت ابراهيم خليل را اجابت مىكنند:
وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجٰالاً وَ عَلىٰ كُلِّ ضٰامِرٍ يَأْتِينَ مِنْ كُلِّ فَجٍّ عَمِيقٍ (حج:27)
و مردم را به حج دعوت كن تا پياده و سواره بر مركبهاى لاغر (چابك و ورزيده) از هر راه دورى بهسوى تو بيايند.
فراتر از آنان، گروهى هستند كه دعوت «الله» را مىشنوند و به آن پاسخ مىگويند:
وَ لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً (آلعمران: 97)
و براى خدا بر مردم (واجب) است كه آهنگ خانه [او] كنند، آنها كه توانايى رفتن بهسوى آن دارند.
كسى كه امكان سفر حج دارد، بايد دعوت خدا را لبيك بگويد. چنين زائرى كه جزء اوحدى از افراد با ايمان است، به خدا پاسخ مثبت مىدهد و مىگويد: «
لَبَّيكَ اللّهُمَّ لَبَّيكَ... لَبَّيكَ ذَا المَعارِجِ لَبَّيكَ، لَبَّيكَ داعياً الى دَارالسَّلامِ لَبَّيكَ... لَبَّيكَ مَرهُوباً مَرغُوباً الَيكَ لَبَّيكَ ...». با اين تلبيهها، زائر بيتالله پاسخ فراخوان خدا را مىدهد. البته جواب خليل خدا نيز جواب خداست، و جواب خدا بدون جواب خليل نيست، ليكن تفاوت در شهود زائر عارف بيتالله است.
تلبيه يكسان نيست؛ يعنى ممكن است كسى بگويد: «
لَبَّيكَ ذَا المَعارِجِ لَبَّيكَ »، اما در حقيقت به وَ أَذِّنْ فِي النّٰاسِ بِالْحَجِّ لبيك مىگويد و دعوت خليل را اجابت مىكند نه دعوت جليل را؛ زيرا هرگونه كه در عالم ميثاق الهى، به خداى سبحان پاسخ داده باشد،