158لطفبودن وجود امام وابسته به سه امر است:
1. خداوند چنين امامى را خلق كند كه از حيث علم و قدرت بتواند رهبرى انسانها را به دست بگيرد.
2. شخص امام، تمامى مشكلات و سختىهاى اين امامت را متحمل شود.
3. مردم او را كمك كنند و مقابل اوامر و نواهى او تسليم باشند. اگر مردم آمادگى پذيرفتن چنين امامى را نداشتند، غيبت مسئلهاى طبيعى است و قرآن با صراحت به اين حقيقت اشاره مىكند و مىفرمايد: إِنَّ اللّٰهَ لاٰ يُغَيِّرُ مٰا بِقَوْمٍ حَتّٰى يُغَيِّرُوا مٰا بِأَنْفُسِهِمْ ؛ «خداوند سرنوشت هيچ قومى [ملتى] را تغيير نمىدهد مگر آنكه آنان آنچه را در [وجود] خودشان است تغيير مىدهند» (رعد: 11). متأسفانه اين رمز تا هنگام ظهور، پنهان است و در آن وقت مردم جهان درمىيابند كه علت غيبت در وجود خودشان نهفته بوده است و چنانچه خود را آماده مىساختند، امام بر آنها ظاهر مىشد.
آرى، خداوند حجت خود را خلق كرد و ميان مردم فرستاد. ولى متأسفانه مردم آمادگى پذيرش آنان را نداشتند و از حاكمان ظالم و جاهل پيروى كردند و يازده امام معصوم را به شهادت رساندند. بنابراين خداوند براى حفظ نظام عالم، حضرت مهدى(عج) را از ديدگان مردم پنهان كرده است.
امام كاظم(ع) در تفسير و توضيح آيه شريفه أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ يٰا حَسْرَتىٰ عَلىٰ مٰا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللّٰهِ ؛ «مبادا كسى روز قيامت بگويد: افسوس بر من از كوتاهىهايى كه در اطاعت فرمان خدا كردم» (زمر: 56). فرمود: «جنبالله، اميرمؤمنان على(ع) و نيز اوصياى بعد از اويند تا مىرسد به آخرين آنها كه حضرت مهدى(عج) است». 1 زمان ظهور، مردم انگشت پشيمانى به دندان مىگيرند و مىگويند واى بر ما كه درباره امامان و فراهمكردن زمينه براى حكومت عدل آنان كوتاهى كرديم.
البته معناى اين سخن كه مردم موجب غيبت امام عصر(عج) شدهاند، آن نيست كه