157فرمود: «همچون حكمت غيبت حجج الهى در زمانهاى قبل است؛ همانگونه كه حكمت كارهاى خضر معلوم نشد مگر موقع جداشدن موسى از خضر». سپس امام صادق(ع) فرمود: «اى پسر فضل! مسئله غيبت از اسرار الهى است». 1
از آنجا كه خدا را حكيم مىدانيم بايد اعتراف كنيم كه غيبت نيز داراى حكمتى است. 2 گرچه طبق اين روايت، علت واقعى غيبت امام(ع)، بعد از ظهور حضرت روشن خواهد شد.
البته با توجه به يك مطلب تاريخى شايد بتوان مقدارى به سرّ غيبت پىبرد. پيامبر اسلام(ص) و اميرمؤمنان(ع) حكومتى اسلامى را برپا كردند تا بشر جلوههاى آنرا ببيند و زير پرچم حكومت عدل، ابعاد مختلف مسائل اسلامى، اعم از اقتصادى، سياسى، اجتماعى و فرهنگى تحقق يابد.
اما از سوى مردم براى چنين حكومتى آمادگى وجود نداشت. اگر مردم آماده پذيرش آن بودند، امام غايب نمىشد و قانون الهى اجرا مىشد و حكومت عدل اسلامى، سراسر جهان را فرا مىگرفت. بعيد نيست بعضى از رواياتى كه قيام و ظهور قائم آلمحمد(ص) را نزديك معرفى مىكند 3 يا به انتظار دستور مىدهد و در هر زمان، مردم را بهحال آمادهباش درمىآورد، براى اين است كه اگر مردم حالت پذيرش پيدا كنند، بىدرنگ حضرت ظهور خواهد كرد.
«خواجه نصيرالدين طوسى» در «كشف المراد» مىنويسد: 4 «سبب غايبشدن امام، خود مردماند». علامه حلى نيز در توضيح اين عبارت مىنويسد: