134
11. شمس الدين محمّدبن طولون (متوفاى953ه . ق)
وى مىگويد: «باقر(ع)، انسانى دانشمند، سرور و بزرگ بود و از آن رو نام باقر را بر وى نهاده بودند كه دانشى فراوان و گسترده داشت. شاعر دربارۀ او مىگويد:
اى شكافندۀ دانش براى پرهيزكاران و اى كسى كه بر تارك كوهها ايستاده است». 1
12. محدّث فقيه احمدبن حجر هيتمى مكى (متوفاى974ه . ق)
هيتمى با اشاره به اينكه امام زينالعابدين(ع) هنگام وفات، يازده پسر و چهار دختر داشت، مىنويسد:
ابوجعفر محمدباقر، وارث حقيقى زينالعابدين در دانش، عبادت و پارسايى بود. او را باقر ناميدند؛ چرا كه زمين دانش را شكافت و موارد پنهان آن را آشكار ساخت. از همينرو بود كه گنجهاى معارف و حقايق احكام، حكمتها و نكتههاى ظريف را استخراج كرد و تنها، انسانهاى بىبصيرت يا بيماردل از اين مهم ناآگاهند. به همين خاطر درباره او گفتهاند: «وى شكافنده، گردآورنده و پرچمدار دانش بود». دلش زلال، علم و عملش پاك، نفسش طاهر و اخلاقش نيك بود و اوقاتش را صرف عبادت خدا كرد. محمد باقر در مقامات عارفان از چنان منزلتى برخوردار است كه در وصف نمىآيد. وى درباره سلوك و معارف، سخنان فراوانى را بر زبان جارى ساخته است كه در اين مختصر نمىگنجد. همين شرافت، او را بس است كه «ابن مدينى» از جابر چنين روايت مىكند: جابر به محمد باقر كه در دوران كودكى به سر مىبُرد، گفت: «رسول خدا(ص) به تو سلام رساند». به جابر گفتند: «چگونه چنين چيزى ممكن است؟» گفت: «من نزد رسول خدا نشسته بودم درحالىكه حسين در دامن او قرار داشت و پيامبر با وى بازى مىكرد. در اين هنگام پيامبر به من فرمود: اى جابر! فرزندى به نام على، از حسين به دنيا مىآيد و در روز قيامت يكى