99قصد رساندن آب به او داشت، هنگام عبور، مسلم را مشاهده كرد كه مخفى شده است. 1 بنابراين، چنين نتيجه مىگيريم كه پستوى اين اتاق به اتاق ديگر راه داشته است.
7. هنگام ذكر حوادث مربوط به مسلم چنين آمده است كه مردم كوفه او را از روى پشتبامها سنگباران مىنمودند. 2 از اينجا چنين نتيجهگيرى مىشود كه خانههاى كوفيان به اصطلاح امروزى، شمالى كه درِ آن به حياط باز مىشده نبوده است، بلكه اين پشتبامها يا روى اتاق يا روى دالان خانه و يا روى هر دو بنا شده بود.
8. در مورد مستراح و محل وقوع آن، گزارشى كه چگونگى آن و محل وقوع آن را توضيح داده باشد (كه آيا داخل خانه بوده يا خارج آن) نيافتيم. البته قبايل عربِ چادرنشين به سبب زندگى در بيابان گسترده، نياز چندانى به تهيه مكانى به نام مستراح نمىديدند، اما با شهرنشينشدن آنان و تراكم جمعيت، قطعاً بايد مكانى در داخل خانه يا خارج از آن براى قضاى حاجت تهيه شده باشد. در اين مورد، روايتى در وسائلالشيعه نقل شده است كه سيره حضرت على(عليه السلام) را هنگام رفتن به مستراح بيان مىكند كه به احتمال زياد دوران زندگى آن حضرت را در كوفه نيز دربرمىگيرد. اين روايت چنين است:
همانا اميرالمؤمنين(عليه السلام) هنگامى كه اراده قضاى حاجت داشت، بر درِ مَذْهَب (مستراح) مىايستاد و به طرف راست و چپ خود، رو به دو فرشته مراقب مىكرد و مىفرمود: از من دور شويد، به شما قول مىدهم تا هنگام خروج از اين مكان، كارى كه احتياج به نوشتن شما داشته باشد، انجام ندهم. 3
از اين روايت امور زير استفاده مىشود:
اولاً: يكى از الفاظ رايج براى مستراح، لفظ مَذْهَب (محل رفتن) بوده است.
ثانياً: ساختن مستراح در آن زمان رايج بوده است.
ثالثاً: مستراح، در داشته است.