19در شناخت وضعيت تمدنى و فرهنگى اين دوره نبايد از كتب جاحظ بهويژه كتاب البيان و التبيين و نيز الفهرست ابننديم غافل بود».
در بخش اقتصادى نبايد از كتابهاى خراج مانند الخراج قاضى ابو يوسف (م182ه.ق) غافل ماند، همچنان كه در سكهشناسى اين دوره كتاب «شذور العقود فى ذكر النقود القديمة الاسلامية» مقريزى (845ه.ق) از بهترين كتب متقدم است.
سفرهاى سفرنامه نويسان مسلمان گرچه قرنها پس از مقطع زمانى مورد بحث انجام شده، اما بسيارى از گزارشهاى اينگونه نوشتهها همچون سفرنامه ناصر خسرو، رحلة ابن جبير، و رحلة ابن بطوطه مىتواند نمايى هر چند مبهم از اين شهر را ارائه دهد كه با برخى از قرائن مىتوان در برخى از جوانب، تصويرى از اين شهر در مقطع مورد نظر را به دست آورد.
مرورى بر مطالعات جديد
شايد بتوان گفت كه از مهمترين مطالعات جديد كه در اين نوشته از آنها استفاده شد، گزارش حفارىهاى باستان شناسان غربى و عربى در شهر كوفه بود كه نتايج مطالعات آنها در قسمتهاى مختلف بهويژه در مورد مسجد كوفه و دارالاماره همراه با نقشهها و تصاوير در اين نوشته عرضه شده است. افزون بر استفاده از مقالهها، از مجلههايى همچون: سومر و المورخ العربى و كتاب تخطيط مدين الكوفه عن المصادر التاريخيه و الاثريه كاظم جنابى بسيار مورد بهره بردارى قرار گرفت.
در دور معاصر مستشرقان و نويسندگان عرب تلاش فراوانى براى ترسيم وضعيت فرهنگى، سياسى، اجتماعى و اقتصادى كوفه و نيز ديگر شهرهاى عراق انجام دادهاند و نوشتههاى فراوانى را به صورت اختصاصى براى كوفه پديد آوردهاند كه از جمله متقدمان اين عرصه، مىتوان به حسين براقى (م 1332ه.ق) اشاره كرد كه كتاب تاريخ الكوفه وى يكى از جامعترين كتب در موضوع بحث است كه به صورت كلّى و بدون مقيد شدن به محدود زمانى جوانب مختلف