111
2. بازارها
الف) موقعيت بازارها
هنگام تخطيط اوليه كوفه، در محدوده سه هكتارى مركز شهر كه دور آن خندق كشيده شد، محل بازارها نيز تعبيه شد. به نوشته يعقوبى اين محل كه نزديك قصر و مسجد جامع بود، تا خانه وليد و سپس بازار كبابپزها (قلاّنين) و آنگاه به سوى محله ثقيف و اشجع (در شمال كوفه) امتداد پيدا مىكرد. 1 بنابراين اگر بخواهيم آن را بر جهات جغرافيايى تطبيق نماييم بايد بگوييم كه اين محدوده از شرق مسجد جامع و قصر تا شمال اين دو مكان امتداد داشته است 2؛ به عبارت دقيقتر، اسواق (بازارها) جبهه شمالى مسجد را احاطه مىكرده و به جبهه شرقى مسجد با فاصله كمى از گوشه شمالى قصر مىرسيده است. 3 در روايات تاريخى چنين آمده است كه سعد بن ابىوقاص در قصر از سر و صداى مردم اذيت مىشد. 4 البته آنچه گفته شد بازار بزرگ و اصلى شهر بود و بعدها بازارهاى ديگرى در گوشه و كنار كوفه به وجود آمد. يكى از مهمترين بازارهايى كه در كنار شهر واقع شده بود، كُناسه نام داشت. از آنجا كه از اين بازار به عنوان محل عمومى نيز استفاده مىشد، در بخش اماكن عمومى مورد بحث قرار خواهد گرفت. محلى كه در مركز شهر به عنوان بازار ناميده مىشد، خود، بازارچههاى كوچك تخصصى را در برمىگرفت كه پيشهوران هر شغل، در بازار مخصوص به خود مشغول كار مىشدند.
ب) وضعيت ظاهرى دكانها
هنگام تخطيط كوفه و پياده كردن نقشه بازارها، عمر بن خطاب فرمانى صادر كرد مبنى بر اينكه زمين بازار نيز مانند زمين مسجد در مالكيت هيچكس قرار