58 اقليم مسعود مسطور گرديد.

به واسطه اينكه در نقطه وسط قطعات شام و يمامه است، هردو از آنها سى منزل به مكه معظمه بُعد و مسافت دارد. جهت شمال مكه مكرمه به جبال يثرب و بيابان‌هاى شام و مدينه منوره و طرف جنوب آن بلده مشرفه به كوه‌هاى نجد و يمن و طرف شرقى آن به باديه‌هاى بحرين و بصره و نجد و حجاز و طرف غربى آنجا به بحر احمر محدود بوده. اگر شهر اسلامبول را مبدأ طول فرض كنيم، بلده مسعوده مكه معظمه در 30 دقيقه [و] 15 درجه طول شرقى و در سى ميل فاصله بندر جده كه در ساحل شرقى بحر احمر است واقع شده است. اين سى ميل فاصله جده و مكه مكرمه شصت و هفت هزار و ششصد و چهل و هفت ذرع است.

مكة معظمه

نواحى ملحقه مكه معظمه به دو قسم منقسم بوده: يكى از آنها نجدى و ديگرى تهامى است.

نواحى نجدى: طائف، تمنار، قرن، نجران، مرالظهران، عكاظ، منجره، كنه، جرش، سراة. نواحى تهامى عبارت از نعم، عك، خنكان، وادى نخله، ذات عرق ¹ و يليل است.

هريك از اين نواحى در يك وادى واقع شده، مياه مشهوره و مزارع كثيره را شامل است. اهالى آنجا تا چند عصر هشتاد هزار را تجاوز كرده بود، پس از او مستدرجاً تناقص نموده و ليكن در عصر حاضر سكنه بلاد ساحليه كه عبارت از جده، حلى، سرسين، همجم، ثرجه، ابيات حسنين و نفوس اهل باديه از مقدار نفوس سابقه بيشتر است. حتى دكتر رائف افندى كه در مكه مكرمه و مدينه منوره زياده از هشت و ده سال مأمور حفظ الصحة بوده و اوقات خويش را به تحقيق احوال گذرانده است مى‌نويسد كه: مقدار اشراف و اهالى و افراد مجاورين موجوده در مكه مكرمه تقريباً هفتاد هزار مى‌شود.