516
وجهه ثالثه
حاوى شش صورت بوده و عبارت از اين است كه حرم شريف مسجدالحرام چند دفعه و به واسطه كدامين اشخاص توسيع 1 و تزيين شده است. ارسال صره 2 به اهالى كرام از كدامين وقت شروع كرده شده است. اكنون چه‌قدر صره و حبوبات و به نزد كى‌ها فرستاده مى‌شود و درخصوص محروقات و لوازمات سايره و قناديل و شموع و مقدار آنها و مجراى قنوات و عين زبيده و تعمير آنها گفت‌وگو خواهد نمود.
صورت اوّل
توسيع حرم شريف در دفعه اولى
حرم مقدس مسجدالحرام را در دفعه اول خليفه دوم عمربن‌الخطاب توسيع و تعديل نمودند، تا زمان خلافت عمرالفاروق، دايره فاخره مسجدالحرام يك‌موقع ريگ‌زارى بود كه اطراف آن باز و از آثار حاليه اثرى در آن مكان مقدس پديدار نبود. خانه‌هاى بسيار كوچك كه در اطراف آن واقع بود عبارت از بعض كلبه‌ها بود كه فقرا و غربا از حصير سقف آنها را پوشانيده و ساكن بودند و براى داخل شدن به حرم شريف كعبه معظمه در ميان آن خانه‌ها بعض راه‌هاى بسيار تنگ و تاريك بود، وضع قديم حرم