92 منكر نيست، بلكه علم، آگاهى و احتمال تأثير از شرايط آن است.
اما با وجود اين، در سرزمين عرفات راز و رمز امر به معروف و نهى از منكر، به عدالت برمىگردد؛ بدينمعنا كه انسانى كه آمر است، بايد پيش از اين مؤتمِر باشد. انسانى كه ناهى و زاجر است، پيش از اين بايد منتهى و منزجر باشد و بگويد: خدايا! آنچنان توفيقى بر من عنايت كن كه هر چه را به ديگران، به عنوان «امر به معروف» امر مىكنم، ابتدا خود بدان عمل كرده باشم و از آنچه ديگران را نهى مىكنم، پيش از آن، خود از آن فعل، منزجر شده باشم.
آرى! در اسرار حج، عدالت شرط امر به معروف و نهى از منكر است.
«نمرات» منطقه وسيعى در عرفات است كه با علامتهاى خاصى مشخص شده است. حضرت سجّاد(ع) فرمود:
روز نهم كه وارد سرزمين عرفات شدى و به اين منطقه وسيع رسيدى، سرّش آن است كه آگاه باشى اين سرزمين، سرزمين شهادت، معرفت و عرفان است و بداند كه چه كسانى بر روى آن گام مىنهند و با چه انگيزهاى آمدهاند و با چه انگيزهاى برمىگردند! گذشته از آنكه خدا و فرشتگان هم شاهدند.
خداوند تعالى اين منطقه و اين سرزمين را شاهد اعمال شما قرار داد؛ بهطورى كه خوب مىداند شما چه مىكنيد. زمينهايى كه زائران گام بر آن مىنهند، خود به خوبى روشن مىسازد كه زائر، حاجى و معتمر، به چه نيت آمده و با چه نيتى باز مىگردند.