90عيد سعيد و مبارك، در حقيقت آن روزى است كه با بيدارى مسلمين و تعهد علماى اسلام، تمام مسلمانان جهان از تحت سلطه ستمكاران و جهانخواران بيرون آيند و اين مقصد بزرگ، زمانى ميسر است كه ابعاد مختلفه احكام اسلام را بتوانند به ملتهاى زير ستم ارائه دهند و ملتها را با اسلام آشنا كنند و فرصت را براى اين امر بزرگ سرنوشتساز مغتنم شمرده و از دست ندهند و چه فرصتى بالاتر و والاتر از كنگره عظيم حج كه خداوند متعال براى مسلمانان فراهم آورده است. 1ايشان در جايى ديگر، خطاب به زائران بيت الله، آشنا نبودن مسلمانان با همه ابعاد اسلام را بزرگترين مشكل جامعه اسلامى مىداند كه بسيارى از مسائل ديگر نيز از آن ناشى مىشود:
بزرگترين درد جوامع اسلامى اين است كه هنوز فلسفه واقعى بسيارى از احكام الهى را درك نكردهاند و حج با آن همه راز و عظمتى كه دارد، هنوز بهصورت يك عبادت خشك و يك حركت بىحاصل و بىثمر باقى مانده است. 2امام با چنين نگرش همهجانبه و اجتماعى به دين(دين حداكثرى) در مقوله حج نيز وارد شدند. از نظر ايشان حج يكى از مهمترين اجزاى دين است كه ابعاد سياسى و اجتماعى آن، همراه با ابعاد عرفانى و فقهىاش مطرح مىشود. ولى در حال حاضر، فقط به بعد فقهى و مناسكى آن عمل مىشود و ساير جنبههاى آن فراموش شده است:
بايد بدانند كه حج ابراهيمى محمدى، سالهاست غريب و مهجور است؛ هم از جهات معنوى و عرفانى و هم از جهات سياسى و اجتماعى و حجاج عزيز تمامى كشورهاى اسلامى، بايد بيت خدا را در همه ابعادش از اين غربت در آورند. 3امام(رحمه الله)، در پيام خود به مناسبت سالگرد كشتار خونين مردم در مكه، تفكرى كه حج را در سطح يك عبادت دستجمعى و سفر زيارتى -سياحتى تنزل مىدهد، به شدت رد مىكند و در مقابل، كاركردهاى سياسى و اجتماعى حج را مبارزه با دشمنان اسلام و عامل تقويت همبستگى مسلمانان معرفى مىكند. 4امام خمينى(رحمه الله) حتى از مناسك حج نيز تفسيرى سياسى دارد و آن را با مفاهيمى همچون مبارزه با شياطين، بتها و طاغوتهاى زمان همراه مىكند و در مقابل همبستگى بين مسلمانان، گره مىزند. 5