40و شرط همه مناسك و مواقف براى رسيدن به آرزوهاى فطرى و آمال انسانى، اجتماع همه مسلمانان در اين مراحل و مواقف و وحدت كلمه تمامى طوايف مسلمين است بدون اعتنا به زبان و رنگ و قبيله و طايفه و مرز و بوم و عصبيتهاى جاهلى، و هماهنگ خروشيدن بر دشمن مشترك است. (صحيفه امام، ج20، ص90)
2- 1 - 2. فقر و وابستگى اقتصادى
در اينجا به راحتى مىتوان دريافت كه يكى از مشكلات عمومى مسلمين كه در دو گفتار بالا آمده است مشكلات خاص اقتصادى بهويژه فقر و وابستگى است كه دامنگير همۀ كشورهاى اسلامى شدهاست. امام(رحمه الله) مىفرمايد:
برادران و خواهران مسلمان من! آگاهيد كه تمام منافع مادى و معنوى همگى ما را ابرقدرتهاى شرق و غرب مىبرند؛ و ما را در فقر و وابستگى سياسى، اقتصادى، فرهنگى و نظامى قرار دادهاند. به خود آييد و شخصيت اسلامى خود را بيابيد. زير بار ظلم نرويد. و هوشيارانه نقشههاى شوم جهانخواران بين المللى را - كه در رأس آن امريكاست - افشا كنيد. (صحيفه امام، ج10، ص159)
اين مشكلات در حالى است كه كشورهاى اسلامى با داشتن ذخاير غنى فراوان از نفت و گاز به راحتى مىتوانند علاوه بر تأمين رفاه خود، حتى نيازهاى غير مسلمانان را نيز فراهم سازند. امام(رحمه الله) در اين زمينه بيان مىكنند:
شريان حيات شرق و غرب در دست اينهاست[كشورهاى اسلامى]، نفت شريان حيات اينهاست. اگر ده روز نفت را به روى آنها [آمريكا و اسرائيل] ببندند خاضع مىشوند آنها. در عين حالى كه اين شريان در دست حكومتهاى باصطلاح اسلامى است، در عين حال تقديم مىكنند و التماس هم مىكنند.
اين مصيبت نيست؟ براى مسلمين اين مصيبت نيست كه همه چيزمان را بدهيم به خارجىها و در طبق اخلاص بگذاريم و با منت كشيدن از آنها كه بپذيرند؟ (صحيفه امام، ج18، ص 54)
حضرت امام همچنين تأكيد بسيارى بر لزوم آگاهى و لمس فقر فقرا در حج داشته و از حجاج مىخواهند تا حد امكان توقعات رفاهى خود را پايين آورده و در عوض به فكر دردمندان و بيچارگان باشند:
و راجع به حج و آقايانى كه در حج، در كاروانها هستند. حقيقت حج اين است كه شما برويد درد مردم را ببينيد؛ ببينيد فقرا چه جورى هستند، شما هم بشويد آن طور. ببينيد مستمندان جهان چطورند، شما هم [به] آن رنگ درآييد. اگر مردم توقع داشته باشند كه حالا كه ما حج مىرويم بايد براى ما همچو رفاه حاصل بشود كه در منازلمان هم نيست، اين حج نمىتواند باشد. آن