360خريد سوغاتى و هداياى بىكيفيت آن هم به شكل انبوه، باز دارد و آنها را به استفاده از بركات معنوى حج بهعنوان يكى از مهمترين سوغاتىهايى كه حجاج مىتوانند براى خانواده و آشنايان از اين سفر به ارمغان آورند، رهنمون سازد. سازمان صدا و سيما هم مىتواند بهعنوان يك نهاد موثر در اين زمينه عمل كند و با شناخت دقيق اين جايگاه، تلاش كند تا با ارائه نوآورى در توليدات برنامههاى حج و زيارت، تأثيرگذارى اين سفر معنوى را در جامعه نهادينه كند.
از آنجا كه خانوادههاى بسيارى در طول سال با حج و موضوعات مربوط با آن ارتباط دارند، فرصت مناسبى براى صدا و سيما است تا با آموزش و فرهنگسازى حج به خصوص در زمينه هدايا و سوغات، مخاطبان خود را جهتدهى كند و فرهنگ ناصحيح خريد سوغاتى آن هم به شكل بازارگردى و خريد انبوه انواع كالاهاى چينى را كم رنگ كرده و ناهنجارىهاى خريد سوغات را با ارائه برنامههاى مطلوب و مناسب اصلاح نمايد.
2. ايجاد فروشگاههاى بزرگ در ايران براى زائرين
دولت جمهورى اسلامى ايران از گذشتههاى دور اقداماتى دراين زمينه انجام داده است اما به نظر مىرسد كه اين اقدامات بسيار اندك بوده و ما هنوز هم شاهد خروج ميلياردها دلار ارز از كشور هستيم. يكى از اقدامات انجام شده توسط دولت ايجاد فروشگاه بزرگ (شاهد)در داخل كشور به منظور جلوگيرى خروج ارز از كشور بود. اين عمل با اين نيت كه بتوان فرهنگ خريد را به سمتى هدايت كرد كه مردم بدون خروج ارز از كشور سوغاتى خود را فراهم كنند، انجام شد. اما اين كار موفقيتى نداشت چرا كه اولاً اين فروشگاه به گونهاى نبود كه تمام اقلام مورد نياز را در خود داشته باشد و مشترى بتواند با خيال راحت به كالايى كه مورد نيازش است، دسترسى پيدا كند. ثانياً، كالاهايى هم كه ارائه مىشد قيمتهايى بالايى داشت يعنى هر چند كيفيت كالاها خوب بود ولى قيمت كالاها براى زائران ارضى كننده نبود. لذا اين برنامهريزى بدين شكل قطعا موفقيت آميز نخواهد بود. ثالثاً، همانطور كه مىدانيم علت خريد حاجيان از حج به خاطر دلايل مختلفى از جمله متبرك بودن و... مطرح بوده است و اگر هم ما در اين زمينه موفق بشويم موفقيتمان نسبى خواهد بود يعنى نمىتوان همه مشترىها را با ايجاد چنين بازارى به سمت خود جلب كرد. اما مىتوان با اتخاذ تدابيرى توسط دولت جمهورى اسلامى در هر سه مورد به موفقيتهايى دست يافت:
اول اينكه خود دولت يا بخش خصوصى با حمايت دولت فروشگاههاى بزرگى را داير نمايد كه تمام اقلام متنوع مورد نياز حجاج در آن به وفور يافت شود. ثانيا كالاهاى مورد نياز به قيمت پايينتر از قيمت واقعى با حمايت دولت عرضه گردد. و اگر كالاهاى با كيفيت با قيمت پايينتر از قيمت بازار به مقدار قابل ملاحظهاى عرضه گردد، علايق كثيرى از مردم تغيير كرده و تنها خريد خود را از بازارهاى