231مسئله رزق و معيشت در سرزمين حرم و جوار كعبه نيز، جايگاه مهمى در حيات مادى و معنوى امت موحد دارد و حضرت خليل آن را در دعاى خود منظور داشته است.
ازاينرو، خداوند اراده كرد تا آن وادى بىحاصل و بىآب و علف، هميشه آباد و پر رونق باشد و از نعمتهاى فراوان بر خوردار شود. قرآن از اين عنايت خداوندى كه همواره استمرار داشته و خواهد داشت، بدينگونه سخن مىگويد:
( أَ وَ لَمْ نُمَكِّنْ لَهُمْ حَرَماً آمِناً يُجْبىٰ إِلَيْهِ ثَمَرٰاتُ كُلِّ شَيْءٍ )؛ آيا حرم امنى در اختيار آنان ننهاديم كه همه نوع ثمرات و كالاها بدان سوى برده مىشود.»
وگرنه چگونه باور كردنى است كه شهرى در ميان سنگهاى سخت، صخرههاى سياه و كوههاى محاصره شده، بتواند بارانداز ارزاق و كالاهاى گوناگون از سراسر جهان باشد!
اقتصاد حج
در واقع، اقتصاد حج دانش و بخشى از اقتصاد اسلامى است كه به تحقق عدالت، امنيت و رفاه، از راه تخصيص و توزيع منابع كمياب در چارچوب شريعت اسلام در عرصه امور بينالملل اسلامى كمك مىكند. اقتصاد حج، به دنبال اهداف كلانى است كه تأمين كننده منافع فردى و اجتماعى زائرين سرزمين معنوى است كه اين اهداف امنيت، عدالت و رفاه و فراوانى مىباشد.
منبع اين اهداف برگرفته ازاينروايت است.
«...ثلاثه الاشياء الا من و العدل و الخس»؛ «[مردم به چيز احتياج دارند] عدالت، امنيت و فراوانى، رفاه و رشد اقتصادى».
اهميت اقتصاد حج، در اين است كه عدالت اجتماعى، مبناى امور تجارت در اين سفر قرار گيرد به نحوى كه اگر در اقتصاد حج كالاهاى كمياب اهميت بسيارى دارند، بايستى به تخصيص بهينه برسد و توزيع شود. بهطور مثال، گوسفند يا شتر هر سال بهطور تقريبى دو ميليون رأس ذبح مىشود. با توجه به قيمت آن در كشورهاى گوناگون و عربستان، تقريباً دويست ميليارد تومان يا دويست ميليون دلار برآورد مىشود. اين كالا بايستى به تساوى و براساس بوجه و داشتههاى مالى ساير مسلمانان قيمتگذارى و توزيع شود.
از مصاديق ديگر اقتصادى در حج و عمره، مىتوان سوغاتىها، مسائل مربوط به هتلها، مسافرخانهها و حمل و نقل هوايى، زمينى و دريايى و نيز به اشتغال خدمههايى اشاره كرد كه در كشورهاى اسلامى، چه قبل، چه بعد و چه در حين حج هستند. هر كدام از اين مسائل، براى خود مقوله مهمى است. بهعنوان مثال، در خصوص سوغاتى زائرين حج و خاصه در سفر عمره، باكمى انديشه در مىيابيم كه كمتر زائرى است كه به منظور تبرك و دادن سوغات، از بازارهاى شهرهاى مدينه و مكه خريد نكند.