228اين تحقيق، در راستاى اهداف اقتصادى حج مىباشد و تحليل و بررسى ساير ابعاد، نياز به تحقيق ديگرى دارد. اميدواريم كه اين مقاله مفيد و مؤثر واقع شود.
اهميت حج
حج و انجام دادن مراسم عبادى آن، پيشينهاى به درازاى تاريخ زمين دارد. براساس برخى از روايات، نخستين كسى كه كعبه را بنا نهاد و اولين حجگزار، حضرت آدم بود. آن حضرت، پس از خروج از بهشت، براى جبران گذشته و كمال گرفتن از محضر رب، با راهنمايى فرشته خدا، به گزاردن مراسم حج هدايت شد. در روايات اسلامى، از حج پيامبران ديگر همچون حضرت نوح، ابراهيم، موسى، يونس، عيسى، داوود و سليمان نيز سخن بهميان آمده است. از سوى ديگر، حج، يكى از مهمترين فرايض دين مبين اسلام نيز به حساب مىآيد. قرآن مجيد، در عبارتى كوتاه و پر معنى مىفرمايد: ( وَ لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً ) براى خدا، بر مردم است كه به حج خانه او كنند آنهايى كه عزم رفتن به سوى او دارند.
در ذيل همين آيه نيز مىفرمايد: ( وَ مَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللّٰهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعٰالَمِينَ )؛ و هر كس كفر ورزد (و حج را ترك كند، به خود زيان رسانده است). خداوند از همه جهانيان بىنياز است.
امام صادق(ع) در تفسير آيه شريفه ( وَ مَنْ كٰانَ فِي هٰذِهِ أَعْمىٰ فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمىٰ وَ أَضَلُّ سَبِيلاً ) 1 مىفرمايد: كسى است كه حج واجب خود را پيوسته به تأخير مىاندازد تا مرگ او فرا رسد. او در قيامت نابينا خواهد بود.
از سويى ديگر براى حج در روايات اسلامى آنچنان پاداشهاى عظيمى وارد شده است كه درباره كمتر عملى ديده مىشود. چنانكه در حديثى از امام صادق(ع) مىخوانيم:
كسانى كه حج و عمره بهجا آورند، ميهمان خدا هستند. خدا هر چه بخواهند به آنها مىدهد و هر دعايى كنند به اجابت مىرسد. اگر درباره كسى شفاعت كنند، پذيرفته مىشود... و اگر در اين راه بميرند، خداوند تمام گناهان آنها را مىبخشد.
امام خمينى(رحمه الله) نيز كه در حقيقت احياگر حج ابراهيمى در چند سده اخيرند، توجه ويژهاى به جايگاه و اهميت مناسك حج دارند. ايشان در خصوص اهميت حج مىفرمايند:
«فريضه حج در ميان فرايض، از ويژگى خاصى برخوردار است و شايد جنبه سياسى و اجتماعى آن بر جنبههاى ديگرش غلبه داشته باشد. با آنكه جنبه عبادىاش نيز ويژگى خاصى دارد». همچنين مسلمانان فلسفه واقعى بسيارى از احكام الهى را درك نكردهاند و حج را با آن همه راز و عظمت،