192خصوصى قابل اجراست. انجام چنين كار سادهاى از نظر اقتصادى، نيازمند بهبود روابط بينالمللى ايران و تقويت موقعيت جهانى بهويژه منطقهاى كشور است. واقعيت آن است كه در شرايط امروز، كار كردن و سرمايهگذارى شهروندان هر كشورى در عربستان، سادهتر از اشتغال و سرمايهگذارى ايرانيان است.
در صورت حمايت از خصوصىسازى در امر حج، راهاندازى فروشگاههاى ايرانى اعم از عرضه محصولات اقتصادى و فرهنگى در مدينه و مكه، هم از جهت اقتصادى و هم، از جهت فرهنگى به صرفه و صلاح خواهد بود؛ يعنى همان فعاليتى كه تركيه به خوبى به آن مبادرت ورزيده است.
البته فعالان اقتصادى و كارآفرينان در كشورمان از برخى مشكلات مربوط به وضعيت اقتصادى و كسب و كار در مضيقهاند واين مهم(خصوصى سازى حج) مىتواند تابعى از شرايط عمومى اقتصادى كشور باشد كه عزم جدى را مىطلبد تا شاخصهاى برشمرده در فصل قبل، بهبود يابد. زيرا به هرحال اقتصاد حج در داخل، نمودى از كل اقتصاد كشور و نيز شاخصهاى آن است.
4. توجه به مزيت نسبى كشور
فرش و قاليچه زيباى ايرانى هيچ نمودى در بازارهايى كه در معرض ديد حجاج است و نيز اماكن و مساجد مكه و مدينه ندارد. يكى از نيازهاى عمده فرش در عربستان، مفروش نمودن مساجد و اماكن مذهبى بزرگ اين كشور و همچنين تقاضاى زائران است. بايد در اين خصوص تدابير جدى اتخاذ گردد. مركز ملى فرش ايران مىتواند با زمينه سازى لازم جهت حضور وسيع صادركنندگان ايرانى در نمايشگاه جدّه، زمينه سفارش پذيرى و حضور بيشتر صادركنندگان ايرانى را در اين كشور فراهم نمايد. وضعيت كالاهاى ديگر ايرانى نظير پسته و زعفران نيز به چنين تدابيرى نيازمند است.
5. ايجاد بازارچه در پايانهها
پيشبينى ايجاد بازارچههاى مخصوص زائران در پايانههاى خروجى كشور و فراهم كردن شرايط لازم براى اينكه زائران قبل از انجام سفر، خريدهاى ضرورى خود را در داخل كشور انجام دهند و هنگام بازگشت اين خريدها را تحويل بگيرند، نيز اقدامى مؤثر است.
6. برگزارى همايشها و نمايشگاههاى اقتصادى و فرهنگى
برگزارى نمايشگاههاى بينالمللى در ميان كشورهاى اسلامى بهويژه در عربستان و موسم حج كه محصولات كشورهاى اسلامى در آنجا كمتر ديده مىشود مىتواند فرصتهاى خوبى را در اختيار ما قرار دهد. چنين نمايشگاههايى مىتواند سبب آگاهى كشورهاى اسلامى از محصولات اقتصادى يكديگر و بازاريابى و مبادله كالاها و خدمات و نيز تأمين مايحتاج و سوغات حجاج گردد. از سوى