106مىتواند آسيبپذيرى كشورهاى اسلامى را در مقابل استعمارگران افزايش دهد. ازاينرو به نظر امام خمينى، اين دولتها بايد به ملتها بپيوندند و در مقابل، ملتها نيز وظيفه دارند دولتها را اصلاح و كنترل كنند. امام در پيامى به زائران خانه خدا مىفرمايد:
مسلمانان جهان، بايد به فكر تربيت و كنترل و اصلاح سران خودفروخته بعضى كشورها باشند و آنان را با نصيحت يا تهديد، از اين خواب گرانى كه هم خودشان و هم منافع ملتهاى اسلامى را به باد فنا مىدهد، بيدار نمايند و به اين سرسپردگان و نوكران هشدار بدهند و خودشان هم با بصيرت كامل از خطر منافقين و دلالان استكبار جهانى غافل نشوند و دست روى دست نگذارند و نظارهگر صحنه شكست اسلام و غارت سرمايهها و منافع و نواميس مسلمين نباشند. 1همانطور كه گفتيم، جمعيت بسيارى از سراسر جهان در ايام حج گرد هم مىآيند. اين جمعيت، مىتواند با همبستگى و يكرنگى، دولتهاى اسلامى را تحت فشار قرار دهد و آنها را از خواب غفلت و بىخبرى بيدار كند.
امروزه، در صحنه بينالملل، حضور پر رنگ و يكپارچه ملتها در صحنه سياسى، به روند تغيير و دگرگونى، قدرت بالايى مىبخشد. شكلگيرى تجمع ميليونى و هر ساله ملتهاى مسلمان در ايام حج، مىتواند انتظارها و خواستههاى ملتها از دولتها را محقق سازد. در انجام اين كار مهم نيز انديشمندان و فرهيختگان جهان اسلام، نقش ويژهاى دارند:
بر دانشمندانى كه در اين اجتماع شركت مىكنند، از هر كشورى كه هستند، لازم است براى بيدارى ملتها بيانيههاى مستدلى با تبادلنظر صادر كرده و در محيط وحى، بين جامعه مسلمين توزيع نمايند و نيز در كشورهاى خود پس از مراجعت، نشر دهند و در آن بيانيهها از سران كشورهاى اسلامى بخواهند كه اهداف اسلام را نصب عين خود قرار داده، اختلافات را كنار گذاشته، براى خلاصى از چنگال استعمار چاره بينديشند. 2
د) استقلال سياسى و از بين بردن وابستگى
يكى از مهمترين ابعاد سياسى اقتصاد در اين نكته است كه براى دستيابى به اقتدار اقتصادى و توسعه پايدار، استقلال سياسى لازم است. بدون استقلال سياسى، هرچند ممكن است در برخى موارد موفقيتهاى اقتصادى حاصل شود، ولى كوتاهكردن دست استعمارگران از منافع و منابع ملى از يك استقلال سياسى ناشى مىشود كه با عزمى استوار در مسير توسعه و كمال قرار مىگيرد و دشوارىهاى راه را به جان مىخرد. يكى از علل مهم عدم پيشرفت اقتصادى در جوامع اسلامى، علىرغم