120
الْأَقْصَى ؛ «از مسجد الحرام به مسجد الأقصى». (اسراء:1)
و يا كل حرم، چنانكه مىفرمايد: فَلاٰ يَقْرَبُوا الْمَسْجِدَ الْحَرٰامَ بَعْدَ عٰامِهِمْ هٰذٰا؛ «پس نبايد بعد از اين سال به مسجدالحرام نزديك شوند». (توبه: 28)
يا منظور خود مسجد است كه در اينجا مراد حديث، همين معناست. «خطابى» نيز مىگويد:
در عبارت «لا تُشَدُّ»، لفظش خبر و معنايش ايجاب است براى جايى است كه كسى نذر مىكند براى تبرك جستن در يكى از اماكن نماز بخواند. تنها در مورد اين سه مسجد لازم است براى وفاى نذر سفر كند و مسافت طولانى را طى نمايد. اما اگر كسى نمازگزاردن در بقاعى غير از اين سه را نذر كرده، مخير است كه براى نماز به آنجا رود يا نه.
خطابى چنين مىگويد:
سفر به مسجد الحرام براى حج و عمره واجب است. در زمان حيات رسول خدا، مردم براى هجرت به مسجد او سفر مىكردند. اين كار در حد كفايت واجب بود، اما رفتن به بيت المقدس، از باب فضيلت و استحباب است.
معناى اين حديث را به گونهاى ديگر نيز تأويل كردهاند: «براى اعتكاف، فقط به اين سه مسجد سفر كنيد». برخى از علماى سلف نيز بر همين باور بودهاند كه «اعتكاف، تنها در اين سه مسجد صحيح است».