91 وخضوع كنيد! همگى سجده كردند؛ جز ابليس كه سر باز زد، وتكبر ورزيد، (و به خاطر نافرمانى وتكبرش) از كافران شد.

در حديث قدسى آمده است كه شيطان به خداوند عرض كرد:

رَبِّ اعْفِني مِنَ السُّجُودِ لآدَمَ وَ انَا أَعْبُدُكَ عِبَادَةً لَمْ يعْبُدْكَهَا مَلَكٌ مُقَرَّبٌ وَ نَبِي مُرْسَلٌ. فَقَالَ جَلَّ جَلالُهُ: لاَ حَاجَةَ لِي فِي عِبَادَتِكَ، انَّمَا عِبَادَتِي مِنْ حَيثُ اريدُ لاَ مِنْ حُيثُ تُرِيدُ. ¹

پروردگار من! مرا از سجده براى آدم معاف كن و در مقابلش تو را عبادتى مى‌كنم كه فرشته مقرّب و نبى مرسل چنين عبادتى نكرده است. خداوند جلّ جلاله فرمود: من نيازى به عبادت تو ندارم، همانا عبادت من از راهى است كه من مى‌خواهم نه از راهى كه تو مى‌خواهى.

و نيز از اميرمؤمنان(ع) نقل شده كه فرمود:

لَمْ يكُنْ سُجُودُهُمْ عِبَادَةً لَهُ، وَ انَّما كَانَ سُجُودُهُمْ طَاعَةً لأَِمْرِ اللهِ عَزَّوَجَلَّ. ²

سجده آنان عبادت براى او نبود، بلكه سجده آنان در حقيقت اطاعت دستور خداوند عزوجلّ بوده است.

نتيجه آنكه: اطاعت هنگامى صدق مى‌كند كه بر طبق دستورات خدا عمل شود نه آنكه انسان خود رأى باشد و نيز عبادت هنگامى صدق مى‌كند كه همراه با اعتقاد به الوهيت يا ربوبيت باشد.