72در نبوت و تبليغ دلالت نمايد، همچنان كه در جاى خود به آن خواهيم پرداخت، بىشك بر توحيد نيز دلالت خواهد كرد؛ زيرا اين امر در دين اسلام، اصلى مهم به شمار مىآيد و نخستين چيزى است كه رسول خدا(ص) ادعا فرمود و مردمان را به اعتراف بدان فراخواند و قرآن مجيد كه معجزۀ ماندگار اوست، نيز بر آن تأكيد كرده است. بلكه همۀ دينهاى الهى و برخى اديان غيرالهى نيز انديشۀ توحيد و يگانگى خداوند را پذيرفته و بدان گردن نهادهاند.
اما اعتقاد به تثليث كه برخى از پيروان آيين مسيح بدان باور دارند، بعيد است كه به تعدد آفريدگار و تدبيركنندۀ هستى بازگردد. ظاهراً بر اساس اين عقيده، خالق يكى است و با اقانيم 1 و اصول سهگانه متحد شده است. ازاينرو، همه استحقاق عبادت و پرستش دارند. البته مرزبندى مقصود و منظور ايشان از تثليث، بسيار مشكل و قابل تأمل است. افزون بر اينكه باور به تثليث، از خود مسيحيت نبوده و بر آن عارض شده است و اين امر، پس از توجيهى كه كرديم، چندان مهم نخواهد بود.
با اينهمه بجاست كه براى مؤكد نمودن دليل و رفع بهانهها و سد كردن راه بر منكران و معاندان، بر يگانگى و توحيد الهى استدلال كنيم كه بنابر گفتههاى پيشين، تنها دليل در اين باره، عقل است. همانطور كه در مقدمه اهميت آن را ذكر كرديم و گفتيم كه ملاك در تشخيص حق و باطل، عقل است و بنابر مضمون روايات، حجتِ باطنى انسان به شمار مىآيد.
روشن است كه توحيد به دو مسئله برمىگردد: اثبات آفريدگار، و يكتايى و شريك نداشتن او. بنابراين، در دو فصل آينده به اين دو مقوله خواهيم پرداخت.