185
فصل ششم: اسلام، برنامهاى فراگير
يكى ديگر از شواهد بر صدق گفتار پيامبر(ص) در دعوتش، برنامهها و قوانين فراگير او براى شئون مختلف زندگى بشر است؛ از رابطۀ انسان با خداوند در عبادت و شكر و اداى حق او گرفته تا رابطهاش با خانواده و اجتماع در هر صبح و شام، برنامهريزى براى كسب درآمد و يافتن روزى، پرداختن حقوق مالى در جهت تعاون و همكارى و همبستگى اجتماعى بين مسلمانان و رعايت ديگر جوانب اقتصادى. همچنين جهتگيرى مسلمانان در برابر دشمنانشان به هنگام جنگ و صلح، تعامل انسان با غرائز و انگيزههايش و با هر امر كوچك و بزرگ ديگرى در عرصۀ زندگى دنيا و حتى پس از مرگ و رحلت به دنياى آخرت را لحاظ مىدارد.
علاوه بر اينها، اسلام برنامهاى كامل و منحصر به فرد است؛ زيرا غرائز و تمايلات انسان را ناديده نمىگيرد، بلكه مىكوشد حق هر غريزه و ميلى را با تعديل و كنترل آنها، به درستى و شايستگى ادا كند تا از حد خود تجاوز نكنند و به انسان و جامعهاى كه انسانها در آن زندگى مىكنند، آسيب نرسد.
اكنون بر آن نيستيم تا به مقولۀ هماهنگى بين برنامهها و قوانين اسلامى با نيازهاى گوناگون جامعۀ انسانى بپردازيم، اين بيان كه اين برنامهها آن جامعه را به صلاح