89

4. عدم تكفير در مسائل اجتهادى

از جمله امورى كه مى‌تواند غلو و افراطگرى و تندروى را تا حدودى كنترل كند اجتناب از تكفير در مسائل اجتهادى است.

از ابن تيميه درباره تقليد از برخى علما در مسائل اجتماعى سؤال شد او در جواب گفت:

مسائل الاجتهاد من عمل فيها بقول بعض العلماء لم ينكر عليه و لم يهجر. و من عمل بأحد القولين لم ينكر عليه... ¹

اگر در مسائل اجتماعى كسى به قول برخى از علما عمل كند بر او ايراد گرفته نشده و مذمت نمى‌شود، و كسى كه به يكى از دو قول عمل كند بر او انكار نمى‌گردد... .

او در جاى ديگر مى‌نويسد:

قال العلماء المصنفون في الامر بالمعروف و النهي عن المنكر: انّ المسائل الاجتهادية لاتنكر باليد، و ليس لأحد ان يلزم الناس باتباعه فيها، و لكن يتكلم فيها بالحجج العلمية؛ فمن تبين له صحة احد القولين تبعه، و من قلّد اهل القول الآخر فلا انكار عليه... . ²

علماى تصنيف‌كننده در [مسأله] امر به معروف و نهى از منكر گفته‌اند: مسائل اجتماعى را نبايد با [زور] دست انكار نمود، و كسى حق ندارد تا مردم را در آن مسائل ملزم به پيروى از خود كند، و تنها كارى كه مى‌تواند انجام دهد صحبت كردن با آنان با