122گردانيدند. پس به زودى خداوند آنان را به آنچه براى خود كسب كردهاند، مؤاخذه مىكند و به زودى مىرسد به كسانى كه ظلم نمودهاند، سزاى آنچه كسب كردهاند و نمىتوانند مانع چنين عاقبتى شوند.
به كدامين سو روى آوردهاند و به كدام تكيهگاهى اتكا نمودهاند و به كدام پايهاى اعتماد نمودهاند و به كدام دستاويزى چنگ زدهاند و بر ضد كدامين ذريه اقدام كردهاند و بر آنان چيره شدهاند و چه كسى را انتخاب، و چه كسى را رها كردهاند؟! چه بد سرپرستى و چه بد دوستانى! و براى ظالمان چه بد جايگزينى است. 1
بنابراين بىياور گذاشتن اميرمؤمنان(عليه السلام) مقدمهاى شد كه جاهطلبان مهاجر و انصار، در سقيفه بنىساعده، دور هم جمع شدند تا بر جانشين و جانشينى پيامبر(صلى الله عليه و آله) مسلط شوند. ميان آنها يكى سخن آغاز كرد و گفت: «اميرى از ما (مهاجر)، و اميرى از شما (انصار)، باشد». خلاصه آنكه كشاكش دامنهدارى درگرفت و مهاجر و انصار بر هم سبقت گرفتند. حتى كار به تهديد و مشاجره كشيد. در اين بين، عمربنخطاب، طبق نقشه قبلى، دست ابوبكر را گرفت و با او بيعت كرد و ديگران را نيز به زر و زور، و مخالفان را به نيروى شمشير، وادار به بيعت كرد.
نتيجهگيرى
بنابراين بسيارى از مهاجر و انصار، اگرچه در زمان رسولخدا(صلى الله عليه و آله) به ظاهر مطيع پيامبر بودند، اما به همان راحتى كه پيمان خود را فراموش