48لزوم بعثت انبيا را اثبات كرد. اگر هم بخواهيم عقل را با شرع ثابت كنيم، مستلزم دور است؛ زيرا خود اين شرع از طريق عقل شناخته مىشود و تا عقل نباشد امكان اثبات شرع و نبوت نيست.
از كجا بدانيم كسى كه ادعاى نبوت كرده است، راست مىگويد؟! اين عقل است كه مىگويد خداوند حكيم معجزه را بهدست دروغگو نمىدهد و اين پروردگار مهربان، بندگانش را در مسيرى قرار نمىدهد كه گروهى با دروغ و نيرنگ، موجب گمراهى آنان شوند. بنابراين عقل از طريق لزوم شكر منعم (ضرورت تشكر از كسى كه نعمت به شما مىدهد) و دفع ضرر محتمل (لزوم جلوگيرى از ضرر احتمالى) خداوند را مىشناسد.
در اثبات صفات خداوند هم، راهى غير از راه عقل وجود ندارد. «علامه حلى» مىگويد: «معرفت خداوند براساس حكم عقل واجب است؛ اگرچه شرع نيز بر آن دلالت دارد». 1
عقل انسانى پس از نگريستن به هستى و نظم و قدرت و علم به كار رفته در آن، به حكيم بودن خداوند و عدالت او حكم مىكند. پس مىتوان گفت كه عقل، سرمايه انسان براى شناخت مبدأ و معاد و وسيله هدايت انسان در زندگى براى رسيدن به سعادت و كمال در جهان ديگر است.
اهميت حكم عقل در استنباط احكام شرعي
از مباحث مهمعلم اصول فقه، ملازمه بين حكم شرع و حكم عقل است؛ يعنى شرع هيچ حكمى را مخالف عقل صادر نمىكند و عقل نيز نه تنها هيچگونه مخالفتى با احكام شرع ندارد، بلكه بازويى محكم در