82
تَسْجُدَ لِما خَلَقْتُ بِيَدَيَّ ؛ «اى ابليس! چه چيز نگذاشت تا تو بر آنچه با دو دست خود آفريدم، سجده كنى؟» (ص: 75) امام در پاسخ فرمود:
الْيَدُ فِي كَلامِ الْعَرَبِ الْقُوَّةُ وَ النِّعْمَةُ قَالَ اللَّهُ: وَ اذْكُرْ عَبْدَنا داوُدَ ذَا الأَيْدِ 1 وَ قَالَ: وَ السَّماءَ بَنَيْناها بِأَيْدٍ 2 أَيْ بِقُوَّةٍ وَ قَالَ: وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ 3 أَيْ قَوَّاهُمْ وَ يُقَالُ: لِفُلانٍ عِنْدِي أَيَادِي كَثِيرَةٌ أَيْ فَوَاضِلُ وَ إِحْسَانٌ. وَ لَهُ عِنْدِى يَدٌ بَيْضَاءُ أَيْ نِعْمَةٌ. 4
«يد» در زبان عرب به معناى قدرت و نعمت است؛ خداوند فرموده: «و به ياد بياور بنده ما داوود را كه داراى يد(قدرت) بود». همچنين فرمود: «و آسمان را با «يد» (قدرت) بر افراشتيم»؛ يعنى با قدرت و باز فرموده [است]: «و آنان را با روح خود تأييد كرد» كه باز هم به معناى قدرت است و گفته مىشود: فلانى بر گردن من ايادى زيادى دارد؛ يعنى نعمت فراوانى به من بخشيده يا احسان بزرگى در حق من انجام داده است يا او بر من يدِ بيضاء دارد! به اين معنا است كه حق نعمت بر گردنم دارد».
«محمد بن عبيده» مىگويد: از حضرت رضا(ع) معناى اين سخن خداى تعالى: (مٰا مَنَعَكَ أَنْ تَسْجُدَ لِمٰا خَلَقْتُ بِيَدَيَّ) ؛ «چه چيز تو را مانع شد از اينكه بر آنچه با دستان خود آفريدم سجده آورى؟» (ص: 75) را پرسيدم. در پاسخ فرمود:
«يَعْنِى بِقُدْرَتِى وَ قُوَّتِى» 5؛ «يعنى به قدرت و قوّتم [آفريدم]».