26چنين پيروى و اطاعت محضى را كه در آيه شريفه (لاٰ تُقَدِّمُوا) به آن فرمان داده شده است، مىتوان به عبارتى چنين تعريف كرد: واردشدن در ولايت خداى تعالى و ايستادن در جايگاه عبوديت و سير در اين مسير، اراده و مشيت بنده خدا را چنانكه در مرتبه تكوين تابع محض اراده و مشيت خداى تعالى است، در مرتبه تشريع نيز تابع خواست و اراده او مىكند كه خود [در رابطه با مرتبه تكوين] فرموده است: (وَ مٰا تَشٰاؤُنَ إِلاّٰ أَنْ يَشٰاءَ اللّٰهُ إِنَّ اللّٰهَ كٰانَ عَلِيماً حَكِيماً) ؛ «و تا خدا نخواهد، [شما] نخواهيد خواست؛ قطعاً خدا داناى حكيم است». (انسان: 30)
اما جمله پايانى آيه (وَ اتَّقُوا اللّٰهَ) ، امر به رعايت تقوا در مقام پيروى و عبوديت است و (إِنَّ اللّٰهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ) بيان علت نهى و دليل رعايت تقوا در اين كار است؛ به اين بيان كه تقواى الهى را در پيروى از اين فرمان خدا رعايت كنيد و نه در سخن و نه در فكر، بر خدا و رسول او پيشى نگيريد؛ چرا كه خدا شنواست و سخن شما را مىشنود و داناست و ظاهر و باطن و آشكار و پنهانتان را مىداند. 1
براى تأكيد بر اين نهى در عبارتهاى قرآنى، بيان اين سه آيه شريفه كافى است:
(وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ فَأُولٰئِكَ هُمُ الْكٰافِرُونَ) (مائده: 44)
و كسانى كه به موجب آنچه خدا نازل كرده [است]، داورى نكردهاند، آنان خود كافرانند.
(وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ بِمٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ فَأُولٰئِكَ هُمُ الظّٰالِمُونَ) (مائده: 45)
و كسانى كه به موجب آنچه خدا نازل كرده [است]، داورى نكردهاند، آنان خود ستمگرانند.