121يك - نبايد به سوى هيچ مسجدى جز اين سه مسجد بار سفر بسته شود؛

دو- نبايد به سوى هيچ مكانى جز اين سه مسجد بار سفر بسته شود.

از جهتى، اگر مقصود اين روايت مستثنى‌منهِ اول باشد - كه ظاهر هم همين است - معناى اين حديث، امر به نرفتن مسافرت به سوى هر مسجدى از مساجد است غير از مساجد ياد شده، نه به معناى جايزنبودن مسافرت به هر مكانى، البته در صورتى كه آن مكان مسجد نباشد. بنابراين، حديث با اين معنا به هيچ روى اشاره و ارتباطى به مسئله بار سفر بستن به قصد زيارت قبر انبيا و ائمه طاهرين(ع) و اوليا و صالحان ندارد؛ زيرا قبرهاى اين افراد مسجد نيست و نفى و اثبات موجود در حديث تنها به مساجد مربوط مى‌شود. بر اين اساس، استدلال به اين حديث بر حرمت بار سفر بستن براى رفتن به هر جايى كه مسجد نباشد، استدلال باطلى است.

امّا در حالت دوم كه استثنا از عموم مكان‌ها واقع شده است، به هيچ عنوان اين روايت قابل استدلال نيست؛ زيرا پذيرفتن اين روايت مستلزم حرام بودن همه سفرهاست، چه براى زيارت مسجدى باشد و چه مكان ديگرى كه البته احدى از فقها و بلكه عقلا تن به چنين حكمى نمى‌دهند.

از جهت ديگر، نهى از بار سفر بستن به سوى هر مسجدى غير از اين سه مسجد، نهى تحريمى نبوده، بلكه ارشاد به عدم فايده چنين سفرهايى است. دليل اين مطلب اين است كه مسجدهاى ديگر به لحاظ فضيلت با يكديگر تفاوتى ندارند؛ براى مثال، مسجدهاى جامع در شهرهاى مختلف به لحاظ فضيلت با يكديگر يكسانند؛ پس بيهوده خواهد بود اگر انسان، خواندن نماز در مسجد جامع شهر خود را ترك