74گمان نمىكرديد آنان خارج شوند، وخودشان نيز گمان مىكردند كه دِژهاى محكمشان آنها را از عذاب الهى مانع مىشود؛ امّا خداوند از آنجا كه گمان نمىكردند به سراغشان آمد.
و نيز در مورد عجب در عمل مىفرمايد: (وَ هُمْ يَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ يُحْسِنُونَ صُنْعاً)؛ «با اين حال، مىپندارند كار نيك انجام مىدهند!» (كهف: 104)
از فتنههاى اين امت، عُجب در رأى خطايى است. از پيامبر (ص) نقل شده كه فرمود:
فإذا رأيت شحاً مطاعاً و هوى متبعاً و دنيا مؤثرة و اعجاب كل ذي برأيه فعليك بخاصة نفسك. 1
هرگاه بخل و حرص اطاعت شده و هواى [نفس] پيروى گشته و اعجاب هر صاحب اجرتى در رأى خودش را مشاهده كردى پس بر تو باد به اصلاح خصوصيات نفسانى و اخلاقى خود.
آثار تكفير
فكر تكفيرى در جامعه آثارى را بر جاى مىگذارد كه به برخى از آنها اشاره مىكنيم:
1. حكم به مباح بودن خون و جان افرادى كه تكفير شدهاند، و لذا دست به اقدام عملى زده و افراد تكفير شده، كشته مىشوند.
2. به غارت بردن اموال افراد تكفير شده.
3. هتك حرمت نسبت به نواميس افراد تكفير شده از آن جهت كه