73كبر و تكبر و عجب گرچه جايگاهش در قلب است، ولى داراى علاماتى در ظاهر است كه بر آن دلالت مى‌كند از جمله:

الف) علاقه به پيشتاز بودن و صدرنشينى

متكبر مى‌خواهد جلودار همه بوده و از اينكه كسى سخنانش را ردّ كند ناراحت مى‌شود و انتقاد را نمى‌پذيرد و ديگران را خوار و ضعيف مى‌شمرد.

ب) تزكيه نفس و ستايش بر خود

از پيامبر (ص) نقل شده كه فرمود:

ألا لا فضل لعربى على عجمى ولا لعجمى على عربى،

ولالأسود على احمر، ولا لأحمر على أسود إلاّ بالتقوى. ¹

آگاه باشيد! هرگز افتخارى براى عرب بر عجم، و عجم بر عرب، و سياه بر قرمز و قرمز بر سياه نيست، مگر به تقوا.

عُجب آن قدر مذموم است كه خداوند متعال مى‌فرمايد:

(وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً) (توبه:25)

ودر روز حنين (نيز يارى نمود)؛ در آن هنگام كه فزونى جمعيّتتان شما را مغرور ساخت، ولى (اين فزونى جمعيّت) هيچ به دردتان نخورد.

ونيز در ردّ كفار به جهت اعجابشان نسبت به ديوارها و شوكتشان مى‌فرمايد:

(وَ ظَنُّوا أَنَّهُمْ مٰانِعَتُهُمْ حُصُونُهُمْ مِنَ اللّٰهِ فَأَتٰاهُمُ اللّٰهُ مِنْ حَيْثُ لَمْ يَحْتَسِبُوا) (حشر: 2)