59مسجدالحرام و استحكام بخشى به ساختمان آن را صادر كرد. ستون‌هاى سنگى از شام و مصر آورده و با صفحه‌هاى طلايى پوشانده شد. سپس مسجدالحرام را با چوب ساج تزيين شده پوشاندند. همچنين ايوان‌ها بر روى ديوارهاى مسجد نيز طاق‌هايى ساختند. در آن زمان، بالاترين طاق را با «فُسَيفَساء» ¹ پوشاندند. مسجد از سمت شرق گسترش يافت و مساحت آن 2300 متر مربع برآورد شده است.

در سال 137ه.ق (754م) بار ديگر منصور دوانيقى دستور گسترش مسجدالحرام را داد. به دستور وى مسجد با طلا و فسيفساء ترميم و تزيين شد. گسترش مسجد به فرمان او، 4700 متر مربع برآورد شده است. نخستين كسى كه حجر اسماعيل را با سنگ مرمر پوشانيد، منصور دوانيقى بود.

در سال 160ه.ق (776م) مهدى، خليفه ديگر عباسى، مسجدالحرام را از سمت شرق، شمال و غرب گسترش داد. به دليل مسير حركت سيل در وادى ابراهيم در اين منطقه، مطاف از سمت جنوب گسترش نيافت. مساحت بخش توسعه يافته در زمان مهدى،7950 متر مربع برآورد شده است.

در سال 164ه.ق (780م) كه مهدى عباسى به حج آمد، دستور داد مسير سيل وادى ابراهيم را تغيير دهند تا مسجد از سمت جنوب نيز گسترش يابد. مساحت اين بخش افزوده شده نيز 2360 متر مربع برآورد شده است.

توسعه مسجدالحرام در سال 281ه.ق (894م) نيز به دست معتضدبالله عباسى صورت گرفت. وى «دارالندوه» را به مسجدالحرام افزود. اين مكان،