58
تاريخ ساخت مسجدالحرام
مسجدالحرام، از زمان ساخت كعبه تا صدر اسلام، از صحنى بزرگ تشكيل مىشد كه كعبه در وسط آن قرار داشت. در آن زمان، مسجد ديوارى نداشت و خانههاى مردم مكه پيرامون آن، ديوارى را شكل مىداد. از ميان اين خانهها راههايى براى رسيدن به مكه وجود داشت. هريك از اين راهها به قبايلى منتسب بود كه آن راه، از محل آن قبيله يا از كنار آن مىگذشت. مساحت مسجدالحرام در دوران پيامبر گرامى اسلام(ص)، از 1490 تا دوهزار متر مربع برآورد شده است.
در دورههاى بعد، مطاف چندين بار گسترش يافت تا گنجايش جمعيت حاجيان را داشته باشد. در سال 17ه.ق (638م)، عمر بن خطاب خانههاى پيرامون مسجدالحرام را خريدارى و خراب كرد تا زمينهاى آن به مطاف افزوده شود. وى اين زمينها را با شن پوشانيد و ديوارى پيرامون مسجد ساخت. از اين پس، چراغهاى مسجد روى اين ديوارها روشن مىشد. مساحت افزوده شده به مسجد، 860متر مربع برآورد شده است. اين نخستين عمليات توسعه مسجدالحرام بود.
در سال 26ه.ق (646م)، عثمان بن عفان رواقهايى براى مسجد ساخت تا مردم از سايه آن بهرهمند شوند. مساحت عمليات توسعهبخشى وى، 2040 متر مربع برآورد شده است.
در سال 65ه-.ق (684م) عبدالله بن زبير پس از پايان ساخت كعبه، به گسترش فراوان مسجدالحرام پرداخت، چنانكه لازم شد بخشى از مسجد، سرپوشيده شود. مساحت توسعهبخشى وى 4050 متر مربع برآورد شده است.
ديگر بار در سال 91 ه .ق (709م)، وليد بن عبد الملك دستور گسترش