39«علامه كاشف الغطاء» از نظريهپردازان مهم اين ديدگاه در اينباره مىنويسد:
هر بينندهاى كه با نظر سطحى به اعمال حج بنگرد گمان مىبرد كه آنها بازىهاى بيهوده و گونههايى از لهو و لعباند، ولى اين نگاه گذرا آنگاه كه به نگاهى عميق و همراه با تأمل بينجامد، عقول بشرى از درك اسرار آن عاجز و در برابر عظمتش دچار تزلزل مىشود. چهبسا مرتبه نخست و نازل فوايد مادى، اجتماعى و اخلاقى اعمال و مناسك حج، روشن و آشكار باشد، ولى درك مراتب بالاتر نيازمند مجالى بيشتر و نگاهى بالاتر و والاتر است كه خداوند سبحان بدان اشاره دارد و مىفرمايد: لِيَشْهَدُوا مَنٰافِعَ لَهُمْ (حج: 28)؛ ... بايد دانست كه اسرار و مصالحى كه در حج، بلكه در هر عبادتى وجود دارد، بر دو نوع است: نخست اسرار و مصالح خاص و سپس اسرار و مصالح عام.
اسرار و مصالح خاص، ويژه سالكان و راسخان در علم و عارفان بلندمرتبه است و گنجينههاى آن، براى عموم مردم آشكار نمىگردد. بلكه افراد عادى از تصور آن اسرار نيز ناتواناند. اسرار و مصالح عام عبادات، براى هركس كه قدرت تفكر و تدبر داشته باشد و در صدد آشنايى و رسيدن به آنها برآيد، واضح و آشكار است و بزرگترين، مهمترين و آشكارترين آن مصالح و