67الف) آنگاه كه در شورا به على(ع) گفتند: ما تو را به عنوان خليفه مسلمانان انتخاب مىكنيم به شرط آنكه به دستور قرآن، سنت رسول خدا[(ص)] و روش ابوبكر و عمر رفتار كنى، فرمود: «من به دستور خدا و سنت رسول خدا[(ص)] و به روش خودم رفتار خواهم كرد». 1 اگر على(ع) به ابوبكر و عمر اعتقاد داشت، چرا با روش آنها مخالفت نمود و حاضر شد خلافت را از دست بدهد اما به روش آنها رفتار نكند؟
ب) على(ع) مردم را به گزاردن حج تمتع تشويق مىكرد، در حالى كه عثمان به پيروى از عمر از آن منع كرده بود. 2
ج) على(ع) حاكمان پيش از خود را اشرار ناميد و آنگاه كه مالك اشتر را به حكومت مصر اعزام كرد، در نامه خود به او نوشت:
فإنَّ هذَا الدّينَ قَدْكان أسيراً في ايْدي الْاشرارِ يُعْمَلُ فيهِ بالْهوَى و تُطْلَبُ بِه الدُّنيا. 3
به درستى كه اين دين در دست اشرار اسير بود، بر اساس هوا و هوس خود عمل مىكردند و به وسيله دين دنيا را مىخواستند.
پيش از على(ع)، دين در دست چه كسانى بود كه از آنها به اشرار تعبير نمود؟
د) آنگاه كه على(ع) به خلافت رسيد، در اولين سخنرانى خود فرمود:
... سوگند به خدايى كه پيامبر را به حق مبعوث نمود، سخت آزمايش مىشويد. چون دانهاى كه در غربال بريزند يا غذايى كه در ديگ گذارند به هم خواهيد ريخت و زير و رو خواهيد شد تا آنكه صدرنشينان در پايين و فرودستان در صدر قرار گيرند؛ آنهايى كه سابقهاى در اسلام داشتند اما منزوى شدهاند، برسركار آيند و آنهايى كه به ناحق پيش افتادهاند عقب زده خواهند شد... . 4