346صحابه سكوت كرد در كتاب كافى از امام باقر[(ع)] روايت شده كه وقتى مردم پس از وفات پيامبر(ص) با ابوبكر بيعت كردند، تنها چيزى كه باعث شد على[(ع)] مردم را به سوى خود نخواند اين بود كه ترسيد مردم مرتد شوند و به بت‌پرستى بازگردند.
پاسخ
1. در پاسخ پرسش‌هاى پيشين هم به اين بحث پرداخته‌ايم.
«كفر» و «ارتداد» مراتبى دارد و مطلق نيستند. بدين صورت كه به منكر خدا و به منكر وجود انبياء كافر گفته مى‌شود. و به انكار يك پيامبر و نيز به ناديده گرفتن نعمت‌هاى مادى خدا هم كفر مى‌گويند مانند اين آيه لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذٰابِي لَشَدِيدٌ 1كه كفر در برابر شكر قرار دارد.
اگر كسى كفران نعمت كرد، به اين معنا نيست كه او كافر مطلق است.
«ارتداد» نيز مراتبى دارد كه مى‌تواند روى گردانى از خدا و از رسول خدا(ص) - مانند مسلمانى كه مسيحى مى‌شود - و يا بازگشت از يكى از دستورهاى رسول خدا(ص) باشد، مانند كسانى كه از رعايت حق خلافت على(ع) برگشتند. اما اين ارتداد به‌معناى ارتداد مطلق نيست كه شما مدعى آن هستيد كه اگر مردم با قبول نكردن خلافت على(ع) مرتد شدند، پس امام باقر(ع) چرا مى‌گويد: على(ع) ترسيد از اينكه مردم مرتد شوند. اما كسانى كه مرتد شدند، ديگر مرتد شدنشان چه معنايى دارد؟
پس، ارتداد مراتبى دارد و على(ع) نخواست مردمى كه گرفتار ارتداد - ناديده گرفتن فرمايش رسول خدا(ص) در مورد خلافت على - شده‌اند گرفتار ارتداد انكار نبوت رسول خدا(ص) شوند.
همان‌طور كه در بحث علت بيعت على(ع) (در پاسخ پرسش 122 و 17 و...)