71تنزيل
تنزيل نيز مصدر مزيد فيه،و اصل آن «نزول و پايينآمدن» است. گاهى به معناى مطلب نازلشده، به كار مىرود و اطلاق آن در بسيارى از آيات، بر قرآن، از همين قبيل است؛ مانند اين سخن خداى متعال كه مىفرمايد:
إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ* فِي كِتٰابٍ مَكْنُونٍ* لاٰ يَمَسُّهُ إِلاَّ الْمُطَهَّرُونَ* تَنْزِيلٌ مِنْ رَبِّ الْعٰالَمِينَ (واقعه: 77 - 80)
آن، قرآن پرارزشى است كه در كتاب محفوظى جاى دارد و جز پاكان نمىتوانند به آن دست زنند [و دست يابند]. آن، از سوى پروردگار جهانيان نازل شده است.
بنابراين، اينگونه نيست كه هر وحيى از سوى خدا نازل شده است، لزوماً جزئى از قرآن باشد.
بر اين اساس، مقصود تعبير برخى روايات درباره بعضى آيات كه «تنزيل آن چنين است»، اين است كه از پيشگاه خدا بر پيامبر(ص) نازل شده است؛ چه آيه باشد و چه شرح و بيان آيه. خداى متعال مىفرمايد:
لاٰ تُحَرِّكْ بِهِ لِسٰانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ* إِنَّ عَلَيْنٰا جَمْعَهُ وَ قُرْآنَهُ* فَإِذٰا قَرَأْنٰاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ* ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنٰا بَيٰانَهُ (قيامت: 16 - 19)
[هنگام نزول وحى] زبانت را بهخاطر عجله براى خواندن آن
حركت مده؛ چرا كه جمع كردن و خواندن آن بر عهده ماست. پس هرگاه آن را خوانديم، از خواندن آن پيروى كن. سپس بيان [و توضيح] آن [نيز] بر عهده ماست.
بنابراين، بيان قرآن، بنابر يكى از احتمالات، همان شرح و تفسير آن است كه بر عهده خداى متعال است.