79بايد به اين مطلب توجه داشت كه عقيده شيعه درباره عصمت جانشين پيامبر(ص)، عقيده اى است كه افزون بر دلايل عقلى، برگرفته از آموزه هاى قرآنى و سنت پيامبر(ص) است و ريشه در زمان حضور پيامبر(ص) دارد.
قبل از اينكه در فصل حاضر، برخى از مهم‌ترين دلايل عقلى عصمت امام را بيان كنيم، گفتنى است به عقل كه موهبتى الهى است، هم در تعابير قرآنى و هم در روايات 1 توجه فراوان شده است و درباره حجيت ذاتى آن ترديدى وجود ندارد. تا جايى كه روايات، آن را حجتى باطنى در كنار حجت ظاهرى (انبيا و رسولان) دانسته‌اند و هر دو وسيله اى براى احتجاج خداوند بر بندگان معرفى شده اند. 2
با حفظ اين مقدمه، مسئله وجوب عصمت امام را از ديدگاه عقل بررسى مى‌كنيم و در سه دليل اثباتى آن دقت مى كنيم. اگرچه دلايل عقلى عرضه شده در اين مقام، بيش از اينهاست. 3
قبل از ارائه اين دلايل بايد بگوييم دلايل عقلى فقط مى توانند عصمت امام را به طور كلى اثبات كنند، بدون اينكه درباره مصاديق آن اظهار نظرى نمايند؛ زيرا تعيين مصداق به عهده دلايل نقلى است و عقل راهى براى اظهار نظر درباره جزئيات و مصاديق ندارد.