64شهيد مطهرى، سومين صورت را صورت صحيح مىداند و در تبيين و تحليل «مصونيت از گناه» بر عنوان «تشخيص» تكيه مى كند. توضيح اينكه انسان، موجودى مختار است و كارهاى خويش را بر اساس نفع يا ضررى كه تشخيص مىدهد، انتخاب مىكند. محال است كه انسان چيزى را انتخاب كند كه طبق تشخيص خودش هيچ فايده اى نداشته باشد و ضرر و زيان را نيز به دنبال آورد. مانند اينكه انسان عاقل و علاقهمند به حيات، با اختيار خويش، خود را از كوه پرت نمىكند و زهر كشنده را نمىنوشد. ايشان با در نظر داشتن عامل تشخيص، عصمت از گناه را معلول تشخيص و آگاهى انسان مىداند و مى نويسد:
افراد مردم از نظر ايمان و توجه به آثار گناهان متفاوت اند. به هر اندازه كه ايمانشان قوى تر و توجه شان به آثار گناهان شديدتر باشد، اجتنابشان از گناه بيشتر و ارتكاب آن كمتر مىشود. اگر درجه ايمان در حد شهود و عيان برسد، به حدى كه آدمى حالت خود را در حين ارتكاب گناه، حالت شخصى ببيند كه مىخواهد خود را از كوه پرت كند يا زهر كشنده اى را بنوشد، در اينجا احتمال اختيار گناه به صفر مىرسد؛ يعنى هرگز به طرف گناه نمىرود. چنين حالى را «عصمت از گناه» مىناميم... . 1
استاد مطهرى، عصمت از خطا و اشتباه را نيز مولود نوع بينش مىداند و مىخواهد بگويد كه نوع آگاهى انسان معصوم از واقعيات، با نوع آگاهى انسان غير معصوم از واقعيات تفاوت دارد و همين امر موجب رخ دادن اشتباه در غير معصوم مى شود. 2