293در حالى كه، هنگام آمدن « قرآن » به صحنۀ زندگى بشر، درمىيابيم كه اين كتاب ساخت اخلاقى خود را بر اساس ارزش اخلاقى « فرد » و سرنوشت دنيوى « جمع » بنا مىكند. ثواب « فرد » در روز قيامت مورد رسيدگى قرار مىگيرد و بدين خاطر قرآن صراحتاً ارزش مذهبى فرد را در آيات خود مورد تثبيت و تأكيد قرار مىدهد:
« واگذار مرا با كسى كه من را آفريد، تنها 1».
امّا پاداش « جمع » فورى است. قرآن در داستانهاى خود پيرامون دنيا، ما را به تأمّل دربارۀ مجازاتهاى دنيوى امّتهاى از بين رفته و تمدّنهاى نابود شده فرا مىخواند:
« بگو در زمينگردش كنيد، سپس بنگريد كه چگونه است سرانجام تكذيب كنندگان 2».
همچنين در آيۀ ديگر، اين امّتها را چنين مورد عتاب قرار مىدهد كه:
« آيا نمىبينيد كه چه بسيار «امّت»ها را پيش از ايشان هلاك كرديم كه در زمين جايشان (قدرتشان) داده بوديم، در جايى كه شما را قرار ندادهايم و پىدرپى برايشان باران فرستاديم و نهرها را در زير (پاى) آنها جارى ساختيم، پس آنان را به گناهانشان هلاك كرديم و از پى ايشان «امّتى» ديگر بيافريديم 3».
اجتماع:
هدف شريعت حضرت موسى (ع) اين بود كه مبادى كمّى جامعۀ نوپاى توحيدى را فراهم آورد و رابطۀ ميان افراد جامعۀ خود را كه درمجموعههاى مختلف بتپرستى از هم جدا گشته بودند، تحكيم بخشد. به اين علّت، اين دين، مشكلات و مسايل اجتماعى را از نقطه نظر مسايل داخلى بنى اسرائيل، مورد نظر قرار مىداد.
دين « حُب و دوستى » حضرت عيسى (ع)، از اين باب رحمتِ مسيحيّت را بر