291رمل و سنگ و سنگريزه نيست، چون در اينها فروتنى بيشتر و آشكارتر نسبت به حصير و بورياست، تا چه رسد به سجود بر لباسهاى فاخر و فرشهاى نفيس و طلا و نقره. گرچه همه اينها سجود است، ليكن عبوديت در سجده بر خاك و زمين بيشتر متجلّى است.
شيعه به سجده بر زمين در سفر و حضر متعهّد است و از آن عدول نمىكند مگر به سجده بر آنچه از زمين مىرويد، به شرط اينكه خوردنى و پوشيدنى نباشد و سجده بر غير زمين و غير آنچه را از زمين روييده است درست نمىداند و اين پيروى از سنّتى است كه به صورت متواتر از پيامبر(ص) و اهل بيت(ع) و اصحاب او نقل شده است.
حقيقت موضوع در ضمن بيان چند امر آشكار مىشود:
1. اختلاف فقها در شرايط آنچه بر آن سجده مىشود
مسلمانان اتفاق نظر دارند كه در نماز، در هر ركعت دوبار سجده واجب است، در اينكه براى چه كسى سجده مىشود نيز اختلافى ندارند، چون همه سجدهها براى خدايى است كه زمين و آسمان و همه هستى برايش سجده مىكنند. 1
اختلاف در چيزى است كه بر آن سجده مىشود و پيشانى بر آن مىگذارند. شيعه اماميه معتقد است كه بايد بر زمين يا روييدنىهاى زمين كه خوراكى و پوشاكى نيستند مثل حصير و امثال آن سجده كرد، مذاهب ديگر در اين مسأله با شيعه اختلاف دارند. در اين مسأله شيعه