222ابتداى جوانى باشد، دل و جانش همچون زمينى خالى است كه هر بذرى در آن افشانده شود آن را مىروياند. به خلاف آنجا كه سنّى از انسان گذشته و شخصيت روحى و فكرى او شكل گرفته باشد كه تأثيرگذارى بر چنين كسانى بسيار دشوار است و همنشينى تأثيرى كمتر از گروه اول دارد.
اما اختلاف در استعداد نياز به توضيح ندارد. مردم همچنان كه در آموختن دانش متفاوتند، در پذيرش هدايت الهى هم برابر نيستند. از اين رو دستپروردگان مكتب پيامبر(ص) در ايمان، ايثار، اخلاق و رفتار يكسان نيستند.
اما مقدار همنشينى نيز در اصحاب آن حضرت متفاوت بوده است، برخى از آغاز بعثت تا لحظه رحلت آن حضرت، همراهش بودهاند، بعضى پس از بعثت و قبل از هجرت مسلمان شدند و بسيارى از آنان پس از هجرت اسلام آوردند و چه بسا يك سال يا يك ماه يا روزها و ساعتهايى چند توفيق مصاحبت با او را داشتهاند. آيا درست است كه بگوييم همنشينى اندك زمان، اخلاق و افكار ناپسند را از آنان زدوده است و از آنان شخصيتهايى ممتاز و عالى ساخته، به حدى كه فراتر از هرگونه نقد و انتقاد باشند؟
سه عامل ياد شده نشان مىدهد كه تأثير همنشينى با پيامبر(ص) به نحوى نبوده كه همه را از نظر ايمان و فضيلت و تقوا و ايثار و پارسايى و نيكى در يك حدّ قرار دهد. همنشينى صحابه با آن حضرت، هرگز بيشتر و شديدتر از همنشينى همسر نوح و همسر لوط با آن دو مرد بزرگوار نبوده است. زنان اين دو، شبها و روزها با آن دو بودهاند، ليكن متأسفانه