352
قبيل كسب مال و جاه باشد و جدال پسنديده آن است كه انگيزۀ آن تقرير حقّ و دعوت به راه خدا و دفاع از حريم مقدس دين خدا باشد. 1
شيخ طوسى در تفسير گرانقدر خود مى‌گويد:
«رفث»نزد علماى شيعه به معناى همبستر شدن است كه اين نظريه مطابق با نظر ابن مسعود و قتاده است و ريشه آن زشتگويى است،و سپس آراى مختلف را در زمينۀ«رفث»مى‌آورد و«فسوق»را به معناى كذب تفسير مى‌كند و آنگاه ترجيح مى‌دهد كه«فسوق»به معناى همۀ معاصى،كه محرِم از آن نهى شده،تفسير شود و نظر عبداللّٰه بن عمر را مطابق آن مى‌شمارد.و«جدال»را به تأكيد كلام با قَسَم«لا واللّٰه،بلى واللّٰه»معنا مى‌كند،چه در سخن راستگو باشد يا به دروغ سوگند ياد كند. 2
علامۀ طباطبايى در تفسير الميزان مى‌گويد:
«رفث»همه نوع سخنى است كه براى تفهيم مسأله زناشويى بر زبان آورده مى‌شود و«فسوق»خروج از قلمرو اطاعت خدا است و«جدال»همان مِراء در كلام است.ليكن احاديث،«رفث»را به معناى همبستر شدن و«فسوق»را به معناى كذب و«جدال»را به گفتن«لا واللّٰه»و«بَلىٰ واللّٰه»تفسير كرده است. 3
احاديث وارده در زمينۀ جدال
جابر بن عبداللّٰه از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل مى‌كند:
«من قضَى نُسُكَهُ وَسلِم الْمُسْلِمُونَ مِن لسٰانِهِ وَيَدِهِ غُفِر لهُ مٰا تَقَدَّم مِنْ ذَنْبِهِ». 4