160غيرِها،فكانوا يَحُجُّونَ فَيَقِفُونَ مَع النّاسِ المَواقفَ كُلَّها،ولاَيَحْلِقُونَ رُؤُوسَهُم.فَإِذا نَفَروا أَتَوْه،فَحَلَقوا رُؤُوسَهُم عِنْدَه وَ لاَيرَوْنَ لِحَجِّهِم تَماماً إِلاّبِذَلكَ». 1
«اوس و خزرج و هركه از عرب يثرب و غير يثرب كه بر روش آنان مىرفت، حجّ مىكردند و چون ديگران در همۀ مواقف حاضر مىشدند.ولى حلق نمىكردند.و چون از حج خارج مىشدند،نزد بتِ منات مىآمدند و حلق مىكردند.آنها حج را جز به اين عمل،كامل نمىشمردند.»
اختلافات و امتيازات:
اگر مراسم حجِّ جاهلى را از خلال تاريخ و ادب مكتوب بررسى كنيم به اختلافاتى برمىخوريم كه خود ناشى از امتياز خواهى پارهاى از قبايل است.اين اختلافات پيش از هرچيز نحوۀ اجراى حجّ مُشركان را نشان مىدهد كه تحت نفوذِ خوى برترىجويىِ قبايلِ زورمند مكّى،رنگ دينى و وحدت خود را از كف نهاده بود.
حجاج جاهلى برسه دسته بودند:1-حُمْس 2-حِلَّه 3-طُلْس
1-حُمْس: قرشيان خود را برتر از ساير عرب مىدانستند و به جهت مجاورتشان با مكه مىگفتند:
«نَحْنُ أَهلُ الحَرَم،فَليس يَنْبَغي لَنا أَنْ نَخْرُجَ مِنَ الْحُرْمَةِ،ولاَنُعظِّمَ غيرَها كَما نُعَظِّمُها،نَحْنُ الْحُمسُ». 2
آنگونهكه از اين متن برمىآيد،امتياز حُمْس خاصِّ ساكنانِ حرم از قريش بوده است.
در كتاب المُحَبَّر،آمده است:«قُريشٌ كُلُّها،وخُزاعَةُ لِنُزولِها مَكَّةَ،ومُجاورتِها قُريشاً». 3