124بنابر اين مدينهاى فاضله است كه جامع همۀ اين شؤون باشد...و اگر جامعهاى بخواهد مدينۀ فاضلهاى بسازد،به يقين بدون داشتن حكومت امكان پذير نخواهد بود وحكومت،زمانى فاضلهاست كه از يكسو حاكمى آگاه،وارسته،مدير ومدبّر در رأس آن قرار گيرد وادارۀ امورش را عهده دار باشد و از سوى ديگر مردمى آگاه ومطيع،امّت آن باشند.نه امام بدون امّتِ آگاه،توان تأسيس مدينۀ فاضله را دارد ونه امّت آگاه بدون امام.
ابراهيم خليل عليه السلام معمار و مهندس تمدّن،نقشۀ مدينۀ فاضله را بر اساس چهار ركن ويك هستۀ مركزى تنظيم نمود و آن را از خداوند تعالى مسألت كرد.
اركان چهارگانه عبارتند از:«آبادى و عمران»،«امنيت»،«اقتصاد سالم»،«عواطف و آرامش دلها.»
اگر در سرزمينى«امنيت»نباشد آزادى از آن رخت برمىبندد و اگر اقتصاد سالم نباشد معلوم است كه فرهنگ ساكنان آن پايين و پست شده و مسائل اخلاقى مراعات نمىشود و حتى با نبودن يكى از اين سه،زمينۀ كوچ فراهم مىشود.هيچ عاقلى حاضر نيست در شهرى كه فاقد اين اركان تمدّن است زندگىكند.
علىبن ابىطالب عليه السلام فرمود:
«ليس بلد بأحق بك من بلد خير البلاد ما حملك ». 1
بهترين شهرها جايى است كه توان رشد آدمى را تأمين كند.آرى معمار تمدّن، ابراهيم خليل عليه السلام اين چهار اصل را براى تأسيس امّ القرى لازم وضرورى دانستند.
محور اصلى وقطبى،كه اين چهار ركن در مدار او مىگردند،آن عنصرى است كه باعث مىشود تا يك سرزمين امن گردد و اقتصاد سالم داشته باشد.آزادى مردم تأمين ودلهايشان در آنجا بيارامد،حكومتى است كه در سايۀ وحى و رهبرى انسان كامل (معصوم) شكل يابد،حكومتى است كه در سايۀ يك سياستمدار دين منشِ مدير، مدبّر و آگاه با تدوين قانون بر اساس رهنمودهاى آسمانى تشكيل شده باشد.
ابراهيم عليه السلام اين معنا و عنصر را به عنوان ركن پنجم در رديف اركان چهارگانه نياورد،