52و اسماعيل بسته شد: وَ عَهِدْنٰا إِلىٰ إِبْرٰاهِيمَ وَ إِسْمٰاعِيلَ أَنْ طَهِّرٰا بَيْتِيَ لِلطّٰائِفِينَ وَ الْعٰاكِفِينَ وَ الرُّكَّعِ السُّجُودِ. ¹

خدا با وجود آن كه مبرا و منزّه از تلبس زمانى است،چنين خانۀ پاكى را به خود اختصاص داد و به شرف«بيتى»مفتخر فرمود.و در آلوده‌سازى آن سخت‌ترين هشدار و دردناكترين عقوبتها را وعده داد كه:

وَ مَنْ يُرِدْ فِيهِ بِإِلْحٰادٍ بِظُلْمٍ نُذِقْهُ مِنْ عَذٰابٍ أَلِيمٍ. ²

سابقۀ تاريخى حج و مناسك آن

تمامى اين تمهيدها،بدان جهت بود كه اين پايگاه توحيد؛خانۀ خدا،الگو براى مردم (مَثٰابَةً لِلنّٰاسِ) و نيز مبارك و وسيلۀ هدايت انسانها باشد و در آن مراسم ويژه‌اى انجام گيرد كه نشان‌دهندۀ قداست و متناسب با اهداف و ثمرات آن باشد؛مراسمى كه هرگونه شرك و وابستگى به غير خدا را از دلها و از زندگى انسانها بزدايد و راه خدا و زندگى خالصانۀ مردم را هموار سازد.

به همين دليل حج،رسالت جهانى و جاودانه يافت و براى همۀ قشرها در تمامى اعصار و قرون عموميت پيدا كرد؛ اَلَّذِي جَعَلْنٰاهُ لِلنّٰاسِ سَوٰاءً الْعٰاكِفُ فِيهِ وَ الْبٰادِ. ³

قرآن كريم با جملۀ اسميۀ: وَ لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطٰاعَ إِلَيْهِ سَبِيلاً استمرار،ثبات و دوام اين فريضۀ الهى را بيان فرمود و با تخصيص «مَنِ اسْتَطٰاعَ» بعد از «لِلّٰهِ عَلَى النّٰاسِ» ،تأكيدى بر تعميم رسالت كرد و نيز با تعبير«شعائر»بيان ديگرى از قداست تاريخى را،در تبين جايگاه حج ارائه داد كه در مجموع بيانگر اهميت فوق‌العادۀ رسالت جهانى و مداوم مراسم توحيدى حج است.

اعراب قبل از اسلام،بدون توجّه به زمان مناسب حج،مراعات اوّل ماه و رؤيت