263رفتن تمام آثار اين بناى باشكوه و معنوى،نمى‌توان همانند ساير ابنيۀ تاريخى و مذهبى، از آثار آن به عظمت و قدمتش پى برد و تاريخ ساختمان آن را به‌دست آورد،ولى آنچه از منابع مختلف به دست مى‌آيد،تا حدّى مى‌تواند ما را با تاريخ و چگونگى اين حرم شريف آشنا سازد و بيانگر وضع اين بناى فخيم و پرشكوه معنوى در طول تاريخ‌گردد.
اجمال تاريخ اين حرم مقدس اين است كه قبور ائمۀ بقيع عليهم السلام مانند ساير قبرها در محوطۀ مكشوف و بدون ديوار و سقف نبوده؛بلكه قبر آنان مانند تربت پاك رسول خدا صلى الله عليه و آله و حضرت رضا عليه السلام از آغاز دفن اجساد مبارك و پيكر مطهرشان،در داخل خانه‌اى كه متعلّق به عقيل بوده،قرار داشته است و به مرور زمان اين خانه به ساختمان مناسب،به شكل مسجد تبديل گرديده،سپس در محل همان ساختمان بزرگترين و مرتفع‌ترين گنبد و بارگاه بنا شده است و در قرون متمادى داراى خادم و دربان و داراى ظريف‌ترين و گرانبهاترين ضريح و صندوق با زيباترين روپوش و داراى فرش و قنديل بوده و بالأخره در هشتم شوال سال 1344 ه.ق.به‌وسيلۀ وهابيان منهدم گرديده است.
براى توضيح اين حقيقت تاريخى،توجه به دو مطلب را لازم مى‌دانيم:
1-مقبره‌هاى خانوادگى در بقيع
از مجموع گفتار مورّخان چنين برداشت مى‌شود كه مردم مدينه كه قبلاً اجساد درگذشتگان خود را در نقاط مختلف و در دو گورستان عمومى به نام گورستان«بنى حرام»و«بنى سالم» 1و گاهى در داخل منازل خود دفن مى‌كردند،با رسميت يافتن بقيع به مناسبت دفن جسد عثمان بن مظعون 2و ابراهيم فرزند رسول خدا صلى الله عليه و آله 3به آنجا توجه نمودند و عده‌اى از صحابه و ياران رسول خدا صلى الله عليه و آله بتدريج خارها و درختان موجود در بقيع را قطع و آن بخش را بعنوان آرامگاه خصوصى،به خانوادۀ خود اختصاص دادند و