149هستند ريشۀ مكتب ماتريدى را بايد در انديشههاى كلامى ابوحنيفه جستجو كرد؛چرا كه ابوحنيفه پيش از ورود در فقه،كرسىنشين استادى كلام در كوفه بود،اين مكتب نزديك بلكه تا حدودى مؤيد مكتب اعتزالىهاست.موارد اختلاف مكتب ماتريدى با مكتب اشعرى به حدود 40 مسأله مىرسد.در مكتب ماتريدى به عقل بيش از مكتب اشعرى توجه نشان داده مىشود.شمارى از مسايل اختلافى اين دو مكتب چنين است:
1-اشاعره حسن و قبح اشياء را ذاتى و عقلى ندانستهاند اما ماتريدىها،همانند معتزله برآنند كه اشياء حسن و قبح ذاتى داشته و عقل به خودى خود آن را درك مىكند.
2-اشاعره معتقدند صفات الهى بردو گونه است؛صفات فعل كه صفاتى حادثند و صفات ذات كه صفاتى قديماند.در برابر اين انديشه،ماتريديه همۀ صفات الهى را صفاتى قديم دانسته و صفات افعال را به يك صفت ذاتى باز گردانيدهاند.
3-اشاعره قايل به رؤيت خدايند و ماتريديه آن را انكار مىكنند.
4-اشاعره،قرآن را ناآفريده و قديم دانسته و ماتريديه باورشان اين است كه خداوند داراى دو كلام بوده،يكى نفسى و ناآفريده و ديگرى كلامى كه از اصوات متشكل شده و آفريده است.
از ديگر باورهاى ماتريديه مىتوان به،ظلم نكردن خدا و محال عقلى بودن آن نسبت به او،مبتنى بودن افعالاش بر مصالح،آزادى انسان در كارهايش و...اشاره داشت.
برخى از معتقدات مذهب حنفى
1-نسخ قرآن به سنتى كه به تواتر يا شهرت مستفيض ثابت شده،جايز است.
2-در اين مذهب،هيچگاه قياس بر حديث مقدم نمىشود.
3-در باره خبرهايى كه تنها يك نقل دارند،ابو حنيفه از نخستين فقهايى است كه آن را پذيرفته است.
4-سخنان صحابه در انديشه فقهى ابو حنيفه هنگام نبود نصوص دينى مورد توجه بوده و بر قياس مقدم است از نظر ابوحنيفه رأىِ تابعى،ارزش فقهى ندارد.
5-اجماع چه قولى و چه سكوتى آن به عنوان منبعى فقهى شمرده مىشود.