589اختلاف در ثبوت هلال پيش آمد. ايشان در زندگىنامۀ خود نوشتش به عربى، در اين باره چنين مىنويسد:
روز سه شنبه، اوّل ذىحجه به نظر سعوديها بود ولى به سبب ابرِ متراكم در مدينه، هلال ديده نشد ... . ما بعد از نماز عصرِ روز سه شنبه [ هشتم ذىحجه به نظر سعوديها] براى حج مُحرم شديم. در آغاز شب چهارشنبه به سمت منا و روز بعد به عرفات رفتيم و با سنّيان وقوف كرديم. شب همراه مردم راهى مشعر شديم و بينالطلوعين در مشعر بيتوته كرديم. سپس براى رمى جمرۀ عقبه و قربانى به منا رفتيم ولى مُحِل نشديم و روز پنجشنبه كه عيد اهل سنّت بود تا شب مُحرم مانديم.
سپس شب جمعه دوباره به عرفات بازگشتيم و پس از وقوف اضطرارى عرفات و قبل از طلوع فجر به مشعر آمديم و بينالطلوعين روز جمعه را در مشعر بيتوته كرديم.
بنابراين، وقوف اختيارى مشعر و اضطرارى عرفه [ به نظر خودمان] وقوفين اختيارى هر دو به نظر اهل سنت را درك كرديم. روز جمعه در منا دوباره رمى و ذبح و حلقْ كرديم... و در آخر ماه ذىحجه شب پنجشنبه با وجود صافى هوا، و بذل جهدِ گروهى براى استهلال، هلال محرّم ديده نشد و ذىحجه به نظر اهل سنّت سى و يك روز شد. 1
14 . مرحوم آيةالله سيد محمود طالقانى رحمه الله در سال 1371 برابر با 1331 ش به حج مشرّف شدند. ايشان ماجراى اختلاف در ثبوت هلال ذىحجه در آن سال را بهطور مشروح بدينگونه گزارش كرده است:
تقويمهاى ايران روز شنبه را اوّل ماه مىدانند. منتظريم تا در اينجا چگونه خواهد شد؟ ناگاه از طرف حكومت اعلام شد كه شب پنجشنبه ماه ديده شده و ثابت شده است كه روز پنجشنبه اوّل ماه است؛ اين خبر ميان حجّاج ايرانى هيجانى ايجاد نمود.
اختلاف، آن هم دو روز! چه بايد كرد؟ گفتگو ميان عموم حجّاج دربارۀ تكليف حج است. آنها به اهل علم مراجعه مىكنند، اهل علم چه جواب بگويند؟
در اين بين، شنيده شد آيةالله كاشانى وارد مكّه شدهاند، جمعى ساده لوح از اين