97مضمون اين دسته از آيات عام است و شامل مؤمنان و حتى غير معتقدين هم مىشود.
آنها در عين حال كه خالق و رازق و احياگر و نجاتبخش را خدا مىدانند، از عبادت و توجه به نعمت او سرباز مىزنند و پوشاندن نعمت رويه و سجيّه آنان است. يكى از اين نعمتها، امنيت حرم است. اعراب به قتل و غارت و چپاول مشغول بودند، امّا خداى سبحان شهر مكه را براى آنان امن و امان قرار داد. با اين وجود مشركين از نعمت خدا روىگردان و به باطل گرايش دارند. امّا اگر كسى راه خدا جويد و در اين مسير تمام سعى و تلاش خود را به كار بندد و در زمرۀ «محسنين» قرار گيرد، خداوند او را وانمىنهد و دستگير او خواهد بود و اين مضمون آخرين آيۀ سورۀ مذكور است كه به آيۀ اول چنگ زده، معناى آن را تكميل مىكند:
وَ الَّذِينَ جٰاهَدُوا فِينٰا لَنَهْدِيَنَّهُمْ سُبُلَنٰا وَ إِنَّ اللّٰهَ لَمَعَ الْمُحْسِنِينَ ... 1؛
«كسانى را كه در [ راه] ما جهاد كنند، به راههاى خويش هدايتشان مىكنيم و خدا با نيكوكاران است.»
واژۀ «امن» وصفى براى حرم است و بدون ترديد، منظور امنيت حرم و اطراف آن است. 2 نكتۀ ظريف در آيه اينكه امنيت مكه خواست خداست و اين امر با ارادۀ مستقيم الهى صورت پذيرفته است. أَنّٰا جَعَلْنٰا حَرَماً آمِناً . بنابراين مكه مكرمه امنيتى الهى و آسمانى دارد و احدى حق تعرض به ديگرى را نخواهد داشت.
* پيامبر صلى الله عليه و آله هدايت الهى را بر مردم عرضه داشت. بعضى آن را نپذيرفتند. بهانۀ آنها اين بود كه اگر ما به رسول خدا صلى الله عليه و آله پاسخ مثبت دهيم، ما را از سرزمينمان بيرون مىراند.
خداوند به آنان دو پاسخ مىدهد، يكى اينكه من براى شما اين شهر را حرم امن قرار دادم و ديگر اينكه ساكنان آن از ثمرات بىشمارى در اين شهر بهرهمندند و از نعمتهاى بى حد و حصر آن استفاده مىكنند. با اين وجود بهانهاى براى رد پذيرش هدايت الهى باقى نمىماند: